حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 435

نظارت و اهمیت شدید را درباره ی تصحیح و تنظیم هرگونه وسائل تولید مواد زندگی مردم به کار ببندد، اعم از کارخانجات و انواع دستگاههای ماشینی که امروزه همه ی شئون زندگی بشری را احاطه کرده است. این نظاره و اهمیت دادن شرط اساسی وصول مالیات اداره کننده ی زندگی همه ی نیازمندان جامعه بدون ایجاد احساس حقارت در درون آنان می باشد.

عده ای از اشخاص می گویند: باید مسئله ی اقتصاد را در جامعه طوری تنظیم کرد که هیچ فقیر و مستمندی احساس حقارت ننماید، یا از این راه صدمه بر شرافت و کرامت ذاتی انسان وارد نیاید، و این معنی امکان پذیر نیست مگر به اینکه اصل موضوع مالکیت از بین برود! به نظر می رسد:

اولا- منتفی ساختن موضوع اشکال، هرگز پاسخ اشکال نمی شود، نظیر اینکه ما از عهده ی فعالیتهای تعلیم و تربیتی مردم جامعه برنیائیم، خود را چنین قانع کنیم که اصلا طبیعت انسان شر محض است و او هرگز با روحیه ی سالم زندگی نخواهد کرد!!

ثانیا- تاکنون هیچ مکتب و هیچ مغز متفکری نتوانسته است راهی پیدا کند که کمیت و کیفیت تولید و تلاش هر انسانی را با کمیت و کیفیت آنچه که استهلاک می کند با معادلات ریاضی حل نماید، شاید بتوان گفت: همانگونه که دو فرد از انسان را نمی توان پیدا کرد که از همه جهات مساوی یکدیگر باشند، همچنان نمی توان با ملاحظه ی همه ی شرایط و مقتضیات

و موانع در کمیت و کیفیتهای تولید و تلاش از یکطرف، و کمیت و کیفیت مواد معیشت به طور عام از طرف دیگر تساوی ریاضی برقرار نمود. بنابراین، همواره عدم تساوی میان تولید و استهلاک در جوامع وجود خواهد داشت. در نتیجه عده ای از مردم از دسترنج و تکاپو و تلاش دیگران بهره مند خواهند گشت، و با منتفی ساختن موضوع (که هرگز امکانپذیر نبوده و نخواهد بود) نمی توان گفت: هر یک از افراد بشر آنچه را که تولید می کنند مستهلک می سازند! پس در حقیقت موضوع مالیات و برخورداری از آن در همه ی جوامع بشری بوده و خواهد بود.

وظیفه ی سوم- در وضع مالیات نهایت عدالت و انصاف باید مراعات شود، به طوریکه پرداخت کنندگان مالیات که با صرف انرژیهای مغزی و عضلانی مواد مفید را تحویل جامعه می دهند نباید احساس سنگینی کنند و نباید با عدم آمادگی وسیله ی تولید برای فعالیت تولیدی، آنان را تحت فشار قرار داد، بلکه باید در آن مواقع که مشکلاتی برای فعالیتهای تولیدی آنان بروز کرده است چه از جهت اختلالات در وسائل تولید و چه از نظر نقص تعلیمات برای پیشبرد معلومات مربوط به تولید، و یا دیگر ناتوانیهائی که ممکن است پیش بیاید، لازم است مقامات مربوط با تکیه به قوانین صالحه برای دفع همه ی این مشکلات اقدام جدی نماید، جملات بعدی بیان هدف و حکمت این وظائف است که مطرح نمودیم.