حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 474

می کند. در صورتیکه برای این گروه مرزی میان زندگی و مرگ وجود ندارد، آنچه که

هست، حیات معقول است که دامنه ی آن از مرگ گذشته و به ماورای مرگ تا ابدیت گسترده شده است. مرگ برای این همیشه زنده ها پروازیست که بال و پرش را در روزگار حیات معقول رویانیده اند. این گروه انسان محوران کمال جو هستند که با پیشتازی علی بن ابیطالب (ع) این حقیقت را آموخته اند:

و لا تحسبن الذین قتلوا فی سبیل الله امواتا بل احیاء عند ربهم یرزقون، آل عمران آیه ی 169 «گمان مبر آنان که در راه خدا کشته شده اند، مردگانی هستند از بین رفته، بلکه آنان زندگانی هستند در نزد پروردگارشان که متنعم به نعمتهای الهی اند»، آیا متن حیات به ما نمی گوید: آن زندگی که بی اصل و اساس است، زندگی نیست و آن زندگی که به «حیات معقول» تبدیل شده است، مرگ و فنائی در پی ندارد.

آزمودم مرگ من در زندگی است

چون پس از این زندگی پایندگی است

گروه دوم از قلمرو زندگی بی اصل و اساس به سوی مرزی حرکت می کنند که با مشاهده ی آن طرف مرز، آرزو می کنند که ای کاش، همین صحنه ی ماقبل مرز پایان زندگی بود و بار دیگر چهره ی تبلوریافته ی پلیدیهای زندگی خود را نمی دیدند. پس در حقیقت گروه کاروانیان حیات معقول، گروه دوم را که خرمن زندگی خود را به آتش کشیده اند، به انقراض زندگی بی اصلشان دعوت می کنند و گروه دوم گروه اول را به آغاز نمودن حیات ابدی که دامنه ی «حیات معقول» آنان است، می خوانند.

زیربنای پیکارهای مقدس تاریخ مبارزه جاودانی میان سودجویی و حقیقت گویی است

اگر بخواهیم فرق میان سودجویی شخصی و حقیقت گوئی را درست درک کنیم،

باید با یک عبارت ساده بگوئیم:

«سودجوئی یعنی من هستم و جهان و انسان برای من»، «حقیقت گوئی یعنی ما هستیم و جهان و انسان با ما در یک گذرگاه رو به کمال در حرکتیم».

این یک تفاوت ساده و همه فهم میان دو پدیده ی مورد بحث است، فرق دیگری میان آن دو وجود دارد که فوق العاده بااهمیت است و آن اینست که:

«سودجوئی یعنی عامل تقویت «خودطبیعی» که جز آخور و جایگاه مدفوع نمی شناسد»، «حقیقت گوئی یعنی عامل تقویت شخصیت انسانی که راهی منطقه جاذبه ی ربوبی است».