حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 493

تعهد از نظر اخلاقی و روانی

می توان گفت: کسی که با دیگری تعهد می بندد، در حقیقت شخصیت خود را در گرو تعهد خود درمی آورد، و اگر متعهد انسانی آگاه و وجدان تعهدی او نمرده باشد، همواره در درون

خویشتن یک حالت وابستگی احساس می کند که تا از انجام تعهد خود به طور کامل برنیاید رهائی و آزادی از آن وابستگی را در خود نمی بیند، و گاهی حساسیت روانی و وجدان اخلاقی اشخاص به درجه ای می رسد که نقض تعهد یا اخلال عمدی در آن، نوعی نگرانی و اضطراب دائمی در درون او به وجود می آورد، که چه بسا به اختلالات روانی نامحسوسی منجر می گردد، و می توان گفت: اگر تخدیرها و ناهشیاریها با انواع مختلفی که امروزه بشریت را فرا گرفته است نبود، بیماری نقض تعهدها می توانست زندگی افراد بشر را مخصوصا ردیفهای گردانندگان «ماکیاولی» صفت جوامع را از پای درآورد، ولی همانگونه که می بینیم تخدیرها و ناهشیاریها به حدی بر مردم امروزه ی جوامع مسلط شده است که از خود هویت حیات غافل شده است و به عبارت دیگر که اینجانب به یکی از دانشمندان مغرب زمین گفتم: واقعیت اینست که بشریت امروزی حیات خود را مانند قندی که در یک استکان آب محلول شود در وسائل حیات، محلول نموده و هویت آن را از دست داده است، حتی محلول شدن حیات در وسائل حیات با محلول شدن قند در یک استکان آب هم متفاوت است، زیرا استکان آب پس از پر شدن آن از ورود آب برکنار است، در صورتیکه وسائل حیات دائما در تغییرات کمی و کیفی قرار گرفته است. در قسمت بعدی اهمیت فوق العاده ی تعهد و وفاء به آن را در فرمان مبارک خواهیم دید.

برای تکمیل تحقیق در این مباحث رجوع فرمائید به مجلد نهم از همین ترجمه و تفسیر

از ص 178 تا ص 188، در این صفحات مباحث زیر مطرح شده است:

1- تقسیم پدیده ها و فعالیتهای روانی.

2- تعهد و سه مرحله ی تعین انسانی.

3- تعهد و مسئولیت در تعین اول.

4- تعهد و مسئولیت در تعین دوم.

5- تعهد و مسئولیت در تعین سوم.