حکمت اصول سیاسی اسلام صفحه 88

آزادی معقول است،

موضوع دوم- انسان از آن جهت که وابسته به خدا است و با حکمت و مشیت بالغه ی آن ذات اقدس لباس هستی پوشیده است شایسته ی دارا بودن به حقوق سه گانه ی مزبور است. در فرمانی که امیرالمومنین علیه السلام به مالک اشتر مقرر فرموده است، انسان با نظر به هر دو موضوع دارای حقوق سه گانه شناخته شده است، این مطلب را در مباحث آینده با شرحی مبسوط مطرح خواهیم کرد انشاء الله.

یک معرفی مختصر درباره صادرکننده فرمان مبارک

صادرکننده ی این فرمان امیرالمومنین علی بن ابیطالب علیه السلام است که به اتفاق نظر همه ی آگاهان و صاحبنظران تاریخ، و با شهادت گفتار و کردارش و با تایید همه ی شئون زندگیش، انسان را با همه ی ابعادش شناخته است و همه ی دردها و درمانهای آنها را می داند، او یگانه شخصیتی است پس از پیامبر صلی الله علیه و آله که از عالی ترین درجات تقوی و عرفان مثبت برخوردار بوده و کوچکترین خطائی را در عمر مبارکش مرتکب نشده است. حقیقت اینست که سخن گفتن

درباره ی امیرالمومنین علیه السلام با مردمی که نتوانسته اند از اسارت در زنجیر خود طبیعی حیوانی نجات پیدا کنند و هیچ بوئی از حقیقت و ارزشها و مبادی عالی هستی نبرده اند. بیهوده خواهد بود. آری یا علی.

گر نبودی خلق محجوب و کثیف

ور نبودی حلقها تنگ و ضعیف

در مدیحت داد معنی دادمی

غیر این منطق لبی بگشادمی

شرح تو غیب است بر اهل جهان

همچو راز عشق دارم در نهان

مدح تو حیف است با زندانیان

گویم اندر محفل روحانیان

مدح تعریف است و تخریق حجاب

فارغ است از مدح و تعریف آفتاب

او همان شخصیت است که همه ی فضائل و اخلاق کمالیه ی انسان الهی در وی متجلی شده است، علم او درباره ی انسان آلوده به جهل و تخیل و بازیگریهای ذهنی و تاثر یافته از فرهنگ رسوبی جامعه خود نبوده است. کامجوئی و ثروت و مقام و شهوات و شهرت پرستی نتوانسته است سر راه این مسافر حقیقی کوی ربوبی را بگیرد. او با این آزادی بسیار شریف که آن را در میدان مسابقه در خیرات و کمالات شکوفایش ساخته است، پای بر روی همه ی خواسته های دنیوی نامعقول گذاشته، و با این حرکت صعودی توانسته است آن اشراف و احاطه