نهج‌البلاغه: خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمتهای حضرت امیرمومنان علی (علیه‌السلام) صفحه 134

از این خطبه است‌

آیاتی که در قرآن بیانگر ارزشهاست در حق اهل بیت است، و آنان گنجینه‌های خداوند مهربانند، اگر سخن گویند به راستی گویند، و اگر خاموش باشند بر آنان پیشی نگیرند. خبرگزار باید به اهلش راست گوید و خردش را در تمام امور حاضر کند، و باید از فرزندان آخرت باشد، زیرا از آنجا آمده و به آنجا باز گشت می‌کند. آن که با دیده قلب بنگرد و با روشن بینی وارد عمل شود آغاز کارش باید این باشد که آیا عملی که انجام می‌دهد به سود یا به زیان اوست؟ اگر به سود اوست انجام دهد، و اگر به زیان اوست ترک کن د. زیرا آن که بدون بصیرت عمل کند چون کسی است که به بیراهه می‌رود، هر چه از راه روشنش دورتر شود از مقصودش دورتر می‌گردد. و عامل آگاه مانند رونده در راه روشن است. پس هر کس باید بنگرد که آیا به پیش می‌رود یا به عقب بر می‌گردد؟

آگاه باش که هر ظاهری را باطنی مانند اوست، آنچه ظاهرش پاک باطنش نیز پاک است، و آنچه ظاهرش آلوده باطنش نیز آلوده است. رسول راستگو (صلّی اللّه علیه و آله)

فرمود: «بی شک خداوند گاهی دوست دارد بنده را و دشمن دارد عملش را، و گاهی دوست دارد عمل را و دشمن دارد انجام دهنده‌اش را».

آگاه باش هر عملی را گیاهی است، و هیچ گیاهی را بی‌نیازی از آب نیست، و آبها گوناگون است: آنچه آبیاریش پاکیزه باشد نهالش پاکیزه و میوه‌اش شیرین است، و آنچه آبیاریش آلوده باشد نهالش آلوده و میوه‌اش تلخ است

. (1155)

154 (1154) از خطبه‌های آن حضرت است که در آن شگفتیهای آفرینش شب پره را بیان می‌کند

حمد خدایی را که اوصاف از رسیدن به حقیقت معرفتش مانده‌اند، و عظمتش عقول را باز داشته پس راهی برای رسیدن به نهایت ملکوتش نیافتند. اوست اللّه آن پادشاه حق آشکار، ثابت‌تر و آشکارتر است از هر چه دیده‌ها می‌بیند. قدرت عقول

به حدّ و اندازه‌ای برای حضرتش نرسیده تا مانندی برایش بیابد، و اوهام به تقدیری برای او راه نیافتند تا مانندش در و هم در آمده باشد. موجودات را بدون نقشه قبلی، و مشورت با مشاور، و کمک مدد کار آفرید. آفرینش او به دستورش کامل شد، و به طاعتش گردن نهاد، فرمانش را اجابت کرد و ردّ ننمود، و تسلیم او شد و به مخالفتش برنخاست.

از لطائف صنعت و شگفتیهای حکمتش که به ما نشان داده همانا اسرار پیچیده حکمت آمیزی است که در این شب پره‌ها تدبیر نموده، شب پره‌هایی که روشنی روز که گشاینده دیده هر چیزی است چشم آنها را می‌بندد، و تاریکی شب که دیده هر زنده‌ای را می‌بندد چشم آنها را باز می‌کند، و چگونه چشمشان پوشیده شده که توان مدد گرفتن از نور آفتاب درخشان را ندارند تا به راههای خود خود راهنمایی شوند، و در پرتو خورشید به آنچه باید بشناسند برسند، و چسان خداوند آنها را با تلألؤ نور خورشید از راه سپردن در امواج روشنایی آن مانع شده، و در لانه‌های خود از رفتن در قلب روشنایی پنهان نموده! در روز روشن