نهج‌البلاغه: خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمتهای حضرت امیرمومنان علی (علیه‌السلام) صفحه 222

57 (2057) از نامه‌های آن حضرت است به اهل کوفه، زمانی که از مدینه عازم بصره بود

اما بعد، من از جایگاه قبیله‌ام بیرون شدم، و از دو حال بیرون نیست یا ستمگرم یا ستمدیده، یا متجاوز یا بر من تجاوز شده، در هر صورت من خدا را به یاد کسانی می‌آورم که نامه‌ام به آنان می‌رسد که به جانب من بیایند، تا اگر نیکوکارم یاریم دهند، و اگر بد کارم مرا به بازگشت به راه حق وادارند. (2058)

58 (2058) از نامه‌های آن حضرت است به اهالی شهرها، که در آن جریان صفّین را گزارش نموده‌

آغاز برنامه ما این بود که با شامیان روبرو شدیم، ظاهر امر این بود که پروردگارمان و پیامبرمان و دعوتمان به اسلام یکی بود،

59 (2059) از نامه‌های آن حضرت است به اسود پسر قطبه فرمانده سپاه حلوان‌

اما بعد، هرگاه میل و خواست حکمران گوناگون باشد او را از عدالت بسیار باز می‌دارد، پس باید امور مردم پیش تو یکسان باشد، چرا که در ستم عوضی از عدل نیست. از اموری که نظائر آن را خوش نداری اجتناب کن، و نفس خود را به آنچه خداوند بر تو واجب نموده به امید ثوابش و ترس از عذابش به کار گیر.آگاه باش که دنیا خانه آزمایش است و دنیادار ساعتی در آن راحت نمانده مگر آنکه راحتی آن ساعت در روز قیامت مایه حسرتش گردد، و تو را هرگز چیزی از حق بی‌نیاز نگرداند، و از جمله حقوق بر تو پاییدن نفس خویش است، و اینکه به اندازه قدرتت

60 (2060) از نامه‌های آن حضرت است به کار گزارانی که سپاهیان از منطقه مأموریت آنان می‌گذشتند

از بنده خدا علی امیر المؤمنین، به جمع کنندگان مالیات و کارگزاران شهرهایی که سپاه از منطقه آنان عبور می‌کند:اما بعد، من سپاهی را فرستادم که به خواست خداوند از منطقه شما عبور می‌کنند، و آنان را به آنچه خداوند بر آنان واجب نموده سفارش کرده‌ام، که از آزار مردم و رساندن رنج به آنان اجتناب نمایند.من پیش شما و به خاطر تعهدی که با شما دارم از ستم سپاه به شما بیزارم، مگر اینکه گرسنگی کسی را ناچار کند و برای سیر کردن خویش راهی غیر آن نیابد. کسی را که به ستم

61 (2061) از نامه‌های آن حضرت است به کمیل به زیاد نخعی، به وقتی که عامل او در هیت بود، او را به علت واگذاشتن دشمن که از منطقه او گذشته و برای تاراج مسلمانان رفته‌اند توبیخ می‌کند

اما بعد، ضایع نمودن آدمی آنچه را بر عهده‌اش نهاده‌اند، و بر دوش کشیدن زحمت کاری که به دیگری واگذار شده، ناتوانی آشکار، و نظریه‌ای هلاک کننده است. تاخت و تازت به اهل