نهج‌البلاغه: خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمتهای حضرت امیرمومنان علی (علیه‌السلام) صفحه 25

و دیگر انسانی است که انبوهی از نادانی را در خود جمع کرده، و در میان جاهلان امت جهت فریبشان می‌شتابد در تاریکی‌های فتنه‌ها می‌تازد، و نسبت به مصالحی که در پیمان صلح است نابیناست. انسان نماها دانشمندش دانند در حالی که بی‌دانش است. از آغاز وقتش را صرف انباشتن چیزهایی کرده که اندکش از بسیارش بهتر است، همین که از آب گندیده سراب شد، و امور بیهوده را روی هم انباشت، به ناحق بر کرسی قضاوت میان مردم می‌نشیند، تا بیان مسایلی را که بر دیگران مشتبه شده به عهده گیرد! چون با مسأله مبهمی روبرو شود آراء بی‌فایده و بی‌پایه‌اش را به میدان آورده، قاطعانه حکم می‌کند. از این رو در برابر شبهات به مانند مگسی در تارهای سست عنکبوت گرفتار است، این بی‌مایه نمی‌داند رأیش بر صواب است یا بر خطا؟ اگر حکمی به صواب راند می‌ترسد بر خطا باشد، و چون به خطا حکم کند امیدوار است که راه صواب رفته باشد. در امواج جهالتهایشان گم شده، با دیده کور در تاریکی‌های نادانی راه پوید، هیچ امر مشتبهی را قاطعانه بر اساس دانش حل نمی‌کند.

روایات را همچون کاهی که بر باد می‌رود می‌پراکند. به خدا قسم این بی‌خرد را نه در حل مسایلی که بر او وارد می‌شود مایه‌ای از دانش و علم است، و نه شایسته مسندی است که به او واگذار شده، در آنچه انکار کرده علمی را که بر خلاف انکار او باشد گمان نمی‌برد، و رأیی بالاتر از رأی خود برای دیگری نمی‌بیند.

چون امری بر او تاریک گردد بر آن سر پوش نهد زیرا به نادانی خود واقف است.

از داوریهای ظالمانه‌اش خونهایی که به قضاوت او ریخته شده، و میراثهای به غارت رفته فریادها دارند.

از این طایفه‌ای که نادان زندگی می‌کنند، و گمراه می‌میرند به خداوند شکایت می‌برم.

به نزد این بی‌مایگان متاعی بی‌ارزش‌تر از قرآن نیست آن گاه که به شیوه صحیح معنی شود، و هیچ کالایی پر رونق‌تر و گرانبهاتر از قرآن نیست زمانی که بر اساس هوا و هوس معنی شود، و برای اینان چیزی زشت‌تر از معروف، و مسأله‌ای زیباتر از منکر نیست

.

-1018

18 (1018) از سخنان آن حضرت است در نکوهش اختلاف علما در فتاوی‌

در حکمی از احکام قضیه‌ای نزد یکی از ایشان مطرح می‌گردد او به رأی خود حکم می‌دهد، سپس همان بر دیگری ارائه می‌شود او حکمی دیگر صادر می‌نماید، آن گاه به نزد رهبری می‌روند که مسند قضا را به آنان سپرده است او هم صحّت هر دو حکم را تصدیق می‌نماید! در حالی که خدا و پیامبر و کتابشان یکی است. آیا خداوند آنان را به اختلاف دستور داده و آنان اطاعتش کرده‌اند؟