تحریف ناپذیری قرآن صفحه 108

همین طور زرکشی (1) و احمد العاصمی(2) و صاحب کتاب الفرقان (3) که در مورد برخی از این احادیث چنین دیدگاهی دارند. (4)

ب) حمل بر سنت‌

ب) حمل بر سنت

راه حل دیگر درباره‌ی مضامین این احادیث، حمل آنها بر سنت است. ابی جعفر نحاس درباره‌ی حدیث رجم می‌گوید:

هر چند سند این حدیث صحیح است، لیکن حکم آن مانند حکم قرآن، که به صورت متواتر نقل شده است، نمی‌باشد، بلکه سنتی ثابت است ... چون گاهی انسان درباره‌ی غیر قرآن نیز تعبیر «کنت أقرأ کذا؛ چنین قرائت می‌کنم» را به کار می‌برد. (5)

احمد العاصمی (6) و زبیدی (7) نیز درباره آیه‌ی موهوم «لو کان لابن آدم» همین دیدگاه را دارند. زبیدی آن را جزو احادیث متواتر به حساب آورده (8)، مسلم نیز در صحیح خود، آن را از جمله احادیث پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و اله می‌شناسد (9) و همین‌طور ابو نعیم اصفهانی و دیگران نیز بر همین شیوه گام نهاده‌اند. (10)

ج) حمل بر حدیث قدسی‌

ج) حمل بر حدیث قدسی

جمعی دیگر از اهل سنت این احادیث را در زمره‌ی وحی غیر قرآنی (حدیث

1- 1. زرکشی، البرهان فی علوم القرآن، ج 1، ص 215.
2- 2. محمد عبد اللطیف ابن الخطیب، الفرقان، ص 110.
3- 3. مقدمتان فی علوم القرآن، به نقل از آرتور جفری، ص 83.
4- 4. برای توضیخ بیش‌تر ر. ک: نگارنده، سلامة القرآن، ص 141.
5- 5. نحاس، الناسخ و المنسوخ، ص 8.
6- 6. مقدمتان فی علوم القرآن، به نقل از: آرتور جفری، ص 85.
7- 7. همان: ص 87- 88.
8- 8. همان.
9- 9. مسلم، صحیح، ج 3، ص 100.
10- 10. ابو نعیم احمد بن عبد اللّه الاصبهانی، حلیة الأولیاء و طبقات الأصفیاء، ج 3، ص 316.