تحریف ناپذیری قرآن صفحه 112

تبدیل شده‌اند؛ از این روست که اکنون در قرآن موجود اثری از آنها نیست.

ابن حزم اندلسی درباره‌ی آیه‌ی رجم می‌گوید:

این آیه‌ای از قرآن بود که لفظش نسخ شد، ولی حکمش باقی است. (1)

ابو شامه (2) و طحاوی (3) نیز بر همین باورند. سیوطی هم می‌گوید:

از این نمونه‌ها که آیه‌ای از قرآن بعد از نزول، نسخ شده باشد [و اکنون در قرآن نیست زیاد است. (4)

سپس سیوطی رأی عبد اللّه بن عمر را که گفته بود «بسیاری از قرآن از دست رفته است.» و نیز رأی عایشه درباره‌ی سوره‌ی احزاب را که آیات آن را بیش از حد کنونی می‌دانست، بر «نسخ التلاوة» حمل می‌کند. (5)

ابن حزم نیز پس از آوردن قول ابی بن کعب درباره‌ی تعداد آیات سوره‌ی احزاب- که تعداد آن را بیش از حد کنونی می‌دانسته است- و حکم به صحت سند آن، می‌نویسد:

اگر الفاظ آن آیات نسخ نشده بود، بدون تردید أبیّ بن کعب آن را تلاوت می‌کرد؛ شاهد آن هم این است که ابی بن کعب می‌گوید: «سوره‌ی احزاب به اندازه‌ی سوره‌ی بقره بود» و نگفته هم اکنون به اندازه‌ی سوره بقره است؛ بنابراین مقدار زیادی از الفاظ این سوره نسخ شده‌اند. (6)

آلوسی نیز در این باره قاعده‌ی کلی به دست می‌دهد و می‌گوید:

هنگام جمع قرآن توسط ابابکر، آیاتی که متواتر نبودند و تلاوتشان منسوخ

1- 1. ابن حزم، المحلی، ج 11، ص 434.
2- 2. به نقل از: مقدسی، المرشد الوجیز، ص 42.
3- 3. همان.
4- 4. جلال الدین سیوطی، الاتقان، ج 2، ص 81.
5- 5. همان.
6- 6. ابن حزم، المحلی، ج 11، ص 234.