تحریف ناپذیری قرآن صفحه 141

یا سوره و] شامل این موارد نمی‌شود، لیکن با عدم قول به فصل می‌توان به این نتیجه نیز رسید [یعنی هر کس اختلاف قاریان را در ادای کلمات و حروف قرآن پذیرفته، به نقصان سوره یا آیه و خود کلمات نیز گردن نهاده است!!]. (1)

این دلیل از محدث نوری مبتنی بر عدم پذیرش تواتر قرائات هفتگانه یا دهگانه است؛ چون نزد کسانی که این تواتر به اثبات رسیده، همه‌ی اختلاف‌ها در هیئت کلمات و حروف قرآن از ناحیه‌ی خداست و مشکلی به بار نمی‌آورد؛ اما اگر این تواتر به اثبات نرسد (همان گونه که محققان امامیه و جمعی از اهل سنت بر آن‌اند) (2) ناگزیر این قرائات با خبر واحد خواهند بود و احتمال تقصیر یا قصور در آنها هست، لیکن باید دید چه تلازمی بین تواتر قرائات با تواتر قرآن وجود دارد؛ آیا با نفی تواتر قرائات، تواتر کلمات قرآن نیز منتفی می‌شود؟ برخی مانند ابو سعید فرج ابن لب مفتی بلاد اندلس بر این باور بوده که هر کس تواتر قرائات هفتگانه را انکار کند به کفر گراییده است؛ چون قول او منجر به عدم تواتر کلمات قرآن خواهد شد (3)؛ و برخی مانند محدث نوری- به دلیل این که قرائات با خبر واحد نقل شده‌اند- عدم تطابق قرائات را با آن چه خدا نازل کرده، نتیجه می‌گیرند و از آن تحریف قرآن را به دست می‌آورند؛ اما این پندارها هیچ کدام درست نیست؛ چون هیچ ملازمه‌ای بین این دو وجود ندارد. هر کس تواتر قرائات را منکر شود نمی‌تواند منکر تواتر اصل کلمات قرآن گردد. متن کلمات و آیات قرآن حقیقتی است و اختلاف در شکل کلمات و چگونگی ادای آنها، حقیقتی دیگر؛ چون هر چه برای نقل آن انگیزه‌های زیاد و شدید وجود داشته باشد، به تواتر نقل می‌شود و انگیزه‌ی مسلمانان برای نقل متن کلمات و آیات قرآن به قدری شدید بود که قابل وصف نیست (چون قرآن اساس دین آنان و معجزه‌ای الهی است) بنابراین، حتی اگر قاریان هفتگانه یا دهگانه هم

1- 1. همان، ص 210.
2- 2. ر. ک: بدر الدین زرکشی، همان، ج 1، ص 319 و نیز عبد الرحمن مقدسی، المرشد الوجیز، ص 178 و ابو القاسم خویی، همان: ص 153- 156. ایشان تصریحات دانشمندان را بر عدم تواتر قرائات هفتگانه آورده‌اند.
3- 3. ر. ک: محمد عبد العظیم زرقانی، همان، ص 428 و نیز: عبد الرحمن مقدسی، همان، ص 146.