تحریف ناپذیری قرآن صفحه 205

را که اینان الحاد نامیده‌اند، بدون توجه به پاسخ شیخ صدوق به نوع این روایات است.

شیخ در علاج این اخبار می‌گوید:

هرچه در اخبار تحریف نما آمده و در قرآن نیست، از سنخ وحی قرآن نیست، بلکه مانند احادیث قدسی، وحی غیر قرآنی است. (1)

در عرف محققان، هرگز نمی‌توان بین کتاب‌هایی که برای جمع‌آوری اخبار نگاشته شده، مانند ثواب الاعمال و الخصال و کتاب‌هایی که در مقام بیان عقاید و یا فتوا- پس از تأمل و دقت نظر از رهگذر بررسی أسانید اخبار، مضامین آنها، علاج تعارض و ...-

نگاشته شد، مانند. رساله‌ی اعتقادات، به طور یکسان حکم کرد؛ و این نکته‌ی بسیار مهمی است که متأسفانه، یا به آن توجه نمی‌شود، و یا از سر عمد نادیده گرفته می‌شود؛ همان طور که خود شیخ صدوق به این تفاوت اشاره کرده است:

من در این کتاب بنا ندارم مانند مصنّفان، هر چه را که راویان روایت کرده‌اند، بیاورم؛ بلکه تنها احادیثی را می‌آورم که به آنها فتوا می‌دهم و حکم به صحت آنها می‌کنم. (2)

با چشم‌پوشی از این تفاوت، مشکل کتاب‌های اهل سنت در این زمینه به مراتب بیش‌تر خواهد بود؛ به طور نمونه در سند روایتی که شیخ درباره‌ی سوره‌ی احزاب نقل کرده، محمد بن حسان قرار دارد که در کتاب‌های رجال از وثاقت وی خبری نیست؛ و نیز ابن ابی حمزه البطائنی، واقفی، ضعیف و متهم قلمداد شده است (3)؛ در عین حال، مضمون این خبر در کتب اهل سنت از چند طریق از عایشة (4)، حذیفه (5) و

1- 1. ابو جعفر صدوق، همان، ص 85.
2- 2. ابو جعفر صدوق، مقدمه‌ی من لا یحضره الفقیه، تصحیح علی اکبر غفاری، ج 1، ص 3.
3- 3. ابو القاسم خویی، معجم رجال الحدیث، ج 11، ص 214.
4- 4. ر. ک: قاسم ابن سلام، فضائل القرآن، تحقیق وهبی سلیمان خارجی، ص 190؛ جلال الدین سیوطی، در المنثور، ج 5، ص 180؛ الاتقان، ج 2، ص 40؛ حسین راغب اصفهانی، محاضرات الادباء و محاورات الشعراء و البلغاء، ج 2، ص 434.
5- 5. ر. ک: جلال الدین سیوطی، در المنثور، ج 5، ص 180.