تحریف ناپذیری قرآن صفحه 33

به تدریج نقطه‌های آغاز اختلاف در فهم آیات به وجود آمد و با گذشت زمان بر سر تأویل (- معنا و مراد آیات) و تنزیل (- مورد نزول آیات و تفسیر آنها) اختلاف کردند. (1)

13. واژه‌ی «تنزیل» که در برخی از روایات تحریف نما به کار رفته، به چه معناست؟

13. واژه‌ی «تنزیل» که در برخی از روایات تحریف نما به کار رفته، به چه معناست؟

«تنزیل» از ماده «ن، ز، ل» مصدر ثلاثی مزید، به معنای فرود آوردن است (2) و در اصطلاح روایات نیز به همین معنای لغوی است که شامل فرود آوردن وحی قرآنی و وحی غیر قرآنی، که به آن وحی تفسیری می‌گویند، می‌شود.

برخی بدون توجه به شواهد و قراین، این واژه را تنها به معنای فرود آوردن آیات وحی قرآنی می‌شناسند، لیکن دلیلی برای این اختصاص وجود ندارد، بلکه می‌توان گفت که در اصطلاح روایات، این واژه بیش‌تر برای فرود آوردن معنا و تفسیر قرآن به کار رفته است.

قرآن می‌فرماید:

لا تُحَرِّکْ بِهِ لِسانَکَ لِتَعْجَلَ بِهِ* إِنَّ عَلَیْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ* فَإِذا قَرَأْناهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ* ثُمَّ إِنَّ عَلَیْنا بَیانَهُ (3)؛ زبانت را برای شتاب در آن به حرکت در نیاور.* بر ماست جمع و قرائت قرآن.* پس هر گاه آن را خواندیم، آن گاه پیروی کن.* آن گاه بر ماست بیان [و شرح آن.

این آیات، بیان قرآن، یعنی شرح و تفسیر آنها را به عهده‌ی خدا و نازل از جانب او می‌شناسد. این معنا، از اطلاق آیات شریفه‌ی وَ ما یَنْطِقُ عَنِ الْهَوی إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْیٌ یُوحی (4) نیز استفاده می‌شود؛ چه این که در برخی از اخبار هم به این معنا تصریح شده است. در بخشی از خطبه‌ی غدیریه‌ی پیغمبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله چنین می‌خوانیم:

1- 1. قاسم بن سلام، فضائل القرآن، ص 45.
2- 2. ابراهیم انیس، همان، ماده‌ی «ن. ز. ل»، ص 914.
3- 3. سوره‌ی قیامة 75، آیه‌ی 6- 19.
4- 4. سوره‌ی النجم 53، آیه‌ی 3- 4. وی از روی هوی سخن نمی‌گوید* آن نیست جز وحی که [از سوی خدا] وحی شده است.