تحریف ناپذیری قرآن صفحه 91

ابن مسعود بسته‌اند، مردود خواهد بود. طعن در این روایات صحیح، بدون مستندی درست، پذیرفتنی نیست و باید تأویلی در خور برای آنها یافت. سپس تأویل قاضی ابوبکر و دیگران را با اشکال‌ها و پاسخ‌ها ذکر می‌کند. (1)

این اختلاف نظر در أسناد این احادیث (بین دروغ جعلی و صحیح قابل قبول) در مورد دلالت و معنای آنها نیز وجود دارد. قاضی ابو بکر باقلانی می‌گوید:

ابن مسعود که این سوره‌ها را از مصحفش پاک کرده، تنها نگارش آنها را در مصحفش منکر بوده، نه آن که قرآن بودنشان را انکار کند. (2)

ابن حجر بعد از آن که این برداشت را از قاضی نقل می‌کند، می‌گوید:

این برداشتی نیکوست، جز آن که با صریح حدیثی که آوردم مخالفت دارد؛ چون در آن آمده است: «ابن مسعود گفته آن سوره‌ها جزو کتاب اللّه نیستند»؛ البته ممکن است مراد از کتاب اللّه، مصحف خود ابن مسعود باشد، در این صورت آن معنا درست خواهد بود؛ لیکن هر کس سیاق احادیث را بنگرد این توجیه را بعید می‌شمرد. ابن صباغ نیز گفته است: این سوره‌ها در عصر ابن مسعود متواتر بوده‌اند، لیکن تواترشان برای وی ثابت نبوده؛ از این‌رو انکار کرده است ... (3).

ابن قتیبة می‌گوید:

ابن مسعود گمان کرده «معوذتین» جزو قرآن نیستند؛ چون دیده است پیامبر خدا صلّی اللّه علیه و آله حسن و حسین علیهم السّلام را با آن سوره‌ها تعوّذ می‌کرده‌اند، همین امر مایه‌ی سرگردانی او شد [لیکن ما هرگز نمی‌گوییم ابن مسعود درست پنداشته و

1- 1. به نقل از: جلال الدین سیوطی، الإتقان، ج 1، ص 80.
2- 2. همان.
3- 3. همان.