تحریف ناپذیری قرآن صفحه 99

رحمتک إنّ عذابک بالکفار ملحق. (1)

سوره‌ی اول «خلع» و سوره‌ی دوم «حفد» نام دارد. باز ابن الضریس با سندی دیگر این دو سوره را به قرائت ابی بن کعب و ابو موسی اشعری نسبت می‌دهد و می‌گوید: در مصحف عبد اللّه بن عباس، این دو سوره- بنا به قرائت آن دو نفر- وجود داشته است. (2)

طبرانی (م. 360 ق.) نیز این دو سوره را به نقل از عبد اللّه بن زریر آورده است (3) و سیوطی در الاتقان به نقل از ابو داود و بیهقی نیز این دو سوره را نقل می‌کند. (4) وی در الدر المنثور نیز از چند نفر از دانشمندان سخن محمد بن سیرین را که گفته است: «ابی بن کعب این دو سوره را در مصحف خود نگاشته بود، ولی عثمان آنها را در مصحف موجود نیاورد» ذکر کرده است (5)، بنا به تصریح برخی از دانشمندان اهل سنت، در میان گذشتگان، از صدر اول، وجود این دو سوره در مصحف أبیّ بن کعب هیچ جای شک و تردید نداشته است. (6)

ب) از دست رفتن بسیاری از آیات قرآن‌

ب) از دست رفتن بسیاری از آیات قرآن

سیوطی در الاتقان (7) و متقی الهندی در کنز العمال (8) به نقل از طبرانی و ابن مردویه و ابو نصر سجزی قول عمر بن الخطاب را نقل کرده‌اند که گفته است:

قرآن یک میلیون و بیست و هفت هزار حرف دارد.

این عدد نشان می‌دهد که باید بیش از 3/ 2 قرآن از دست رفته باشد؛ چون عدد

1- 1. ابن الضریس، فضائل القرآن، ص 157.
2- 2. همان.
3- 3. به نقل از: جلال الدین سیوطی، الاتقان، «النوع التاسع عشر»، ج 1، ص 67.
4- 4. همان.
5- 5. جلال الدین سیوطی، الدر المنثور، ج 1، ص 3 ر. ک: جلال الدین سیوطی، الاتقان، ج 1، ص 67؛ قاسم بن سلّام، فضائل القرآن، ص 189، و ابن شبّه، تاریخ المدینة المنورة، ص 712.
6- 6. بدر الدین زرکشی، البرهان فی علوم القرآن، تحقیق محمد ابو الفضل ابراهیم، ج 2، ص 37.
7- 7. جلال الدین سیوطی، الاتقان، ج 1، ص 72، و ر. ک: الدر المنثور، ج 6، ص 422.
8- 8. متقی الهندی، کنز العمال، ج 1، ص 460، رقم 2309، و ص 481، رقم 2427.

ص:113

حروف قرآن بالغ بر 340740 (نزدیک به سیصد و پنجاه هزار حرف) است. (1)

قاسم بن سلام نیز به نقل از عبد اللّه بن عمر چنین نقل می‌کند:

هیچ کس از شما نمی‌تواند ادعا کند که تمام قرآن نزد اوست ... بیش‌تر قرآن از دست رفته است .... (2)

ج) اسقاط دو سوره معادل سوره برائت و مسبحات‌

ج) اسقاط دو سوره معادل سوره برائت و مسبحات

مسلم بن حجاج در صحیح خود و ابن ابی حاتم از ابو موسی اشعری چنین نقل می‌کنند:

ما [در عصر پیامبر خدا صلّی اللّه علیه و اله سوره‌ای را می‌خواندیم و حجم آیات و شدت خطاب‌های آن را به سوره‌ی برائت تشبیه می‌کردیم. هم اکنون جز این فراز از این سوره را فراموش کرده‌ام: لو کان لابن آدم و ادیان من مال لا بتغی و ادیا ثالثا و لا یملأ جوف ابن آدم إلّا التراب.

سوره‌ی دیگری نیز که به یکی از سوره‌های مسبحات تشبیه می‌کردیم، قرائت می‌شد که هم اکنون جز این فراز از آن را فراموش کرده‌ام: یا ایّها الذین آمنوا لم تقولون ما لا تفعلون فتکتب شهادة فی أعناقکم فتسألون عنها یوم القیمة. (3)

احمد بن حنبل نیز از أبی واقد لیثی چنین می‌آورد:

روزی رسول خدا صلّی اللّه علیه و اله به ما گفت: خداوند چنین می‌گوید: انا انزلنا المال لاقامة الصلاة و ایتاء الزکاة و لو کان لابن آدم واد لاحب ان یکون له ثان .... (4)

د) از دست رفتن بخشی از سوره‌ی توبه‌

1- 1. ر. ک: بدر الدین زرکشی، البرهان، ج 1، ص 249.
2- 2. قاسم بن سلام، فضائل القرآن، ص 190، و ر. ک: جلال الدین سیوطی، الاتقان، ج 3، ص 72.
3- 3. مسلم بن حجاج، صحیح، کتاب الزکاة، ص 726، رقم 119 و ر. ک: قاسم بن سلام، فضائل القرآن: ص 192، و ابن شبّه، تاریخ المدینة المنورة، ص 707 و 712.
4- 4. احمد بن حنبل، مسند، ج 5، ص 219.