قرآن در آیینه نهج البلاغه صفحه 65

انگیزه جاهلان عالم نما در تحریف معارف دین ، از دیدگاه علی (ع)

چنان که پیش از این گفتیم ، قرآن کریم عملکرد چنین انسان هایی را در جامعه اسلامی ، ((فتنه)) نام می نهد و کسانی که در صدد تحریف قرآن و حقایق و

معارف دین برمی آیند فتنه جویانی می داند که با تحریف معارف دینی ، شیطان را در گم راه کردن مردم ، یاری می رسانند . حال ممکن است این سوال مطرح شود که چرا کسانی ، با این که حق را می دانند و بر بی اساس بودن اوهام و جهالت هایی که از دیگران به عاریت گرفته اند ، واقفند ، در صدد توجیه فریب کاری های خویش و گم راه کردن دیگران بر می آیند ؟ به عبارت دیگر از نظر روان شناسی ، انسان هایی که در صدد تحریف معارف دینی بر می آیند و با تحریف حقایق دین ، اسباب گمراهی مردم را فراهم می کنند ، از نظر روحی چه مشکلی داند که به بهای بازی کردن با دین خدا به دنبال حل کردن آن هستند ؟ در واقع ، فتنه در دین ، که در شکل تحریف معارف دین بروز می کند ، از کجا ناشی می شود ؟

حضرت علی علیه السلام در جواب این پرسش می فرمایند :

انما بدء وقوع الفتن اهواء تتبع و احکام تبتدع -نهج البلاغه ، خطبه 50 . ؟

آنچه از نظر روحی زمینه چنین انحرافی را در انسان فراهم می کند و ریشه فتنه شناخته می شود عبارت است از هواهای نفسانی . فتنه هایی که در دین واقع می شود از هواهای نفسانی و امیال و اغراض دنیایی سرچشمه می گیرد . آنان که با تحریف های معارف دینی مردم را به گمراهی می کشانند کسانی هستند که دارای روحیه تسلیم و بندگی در مقابل خدای متعال نیستند ، یا در اثر القائات و وسوسه های شیطانی روحیه تسلیم و بندگی را

از دست داده اند .

روحیه تسلیم و بندگی اقتضا می کند انسان در مقابل خدا و دستورات او تسلیم و در عمل و گفتار پای بند شریعت و ارزش های دینی باشد . وجود این روحیه از آن جهت لازم است که ممکن است بسیاری از دستورات شریعت و دین با خواسته های نفسانی انسان موافق نباشد و انسان با طوع و رغبت حاضر به پذیرش و عمل آنها طبق نباشد . انسان ها در چنین مواردی دایما بر سر دو راهی هستند و ناگزیر می باید یک راه را انتخاب کنند ؛ یا خواسته خدا و شریعت را برگزینند و با هوای نفس مخالفت کنند ، یا هوای نفس و خواسته خود را بر خواست خدا و ارزش های دینی مقدم بدارند . کم نیستند انسان هایی که در این امتحان بزرگ خواسته های نفسانی را بر خدا و ارزش های دینی مقدم می دارند . در این میان ، برخی از این گروه این روحیه و مردانگی را دارند که به صراحت بگویند ما خود را پای بند اعتقادات دینی و ارزش های آن نمی کنیم ، البته در صدد تحریف و ضدیت با ارزش های دینی هم نیستیم . این نوع برخورد با دین ، فتنه در دین محسوب نمی شود و چنین روحیه ای منشا فتنه نیست ؛ زیرا کسی با فریب کاری به گمراهی کشیده نشده است .

زمانی فقدان روحیه تسلیم و بندگی در مقابل خدا و دستورات الهی منشا فتنه در دین می شود که فاقدان آن در صدد برآیند تا با توجیهات واهی ، دین را طبق خواسته های نفسانی خود تفسیر کنند .

چنین انسان هایی به ویژه اگر از نظر