جلوه‌های بلاغت در نهج البلاغه‌ صفحه 243

(ابن ابي‌الاصبع) آن را باب صحت اقسام ناميده و در تعريف آن گفته كه عبارت از اين است كه متكلم همه‌ي اقسام معنايي را كه از آن به بحث وارد شده، به اتمام برساند به طوري كه چيزي از آن فرو نگذارد. [913].

شغل من الجنه و النار امامه، ساع سريع نجا و طالب بطي‌ء رجا و مقصر في النار هوي. [914].

آنكه بهشت و دوزخ را پيش روي خود بيند، آسوده ننشيند، مردم سه دسته‌اند: سخت‌كوشي كه رستگار است، جوينده‌اي كه كندرو است و اميدوار است و تقصيركاري كه به آتش دوزخ گرفتار است.

اين تقسيم مستوفي، معادل تقسيم قرآن در آياتي از سوره‌ي واقعه است كه مردم را به سه دسته‌ي اصحاب الميمنه و اصحاب المشئمه و السابقون السابقون تقسيم كرده است.

انا بالامس صاحبكم و انا اليوم عبره لكم و غدا مفارقكم غفر الله لي و لكم. [915].

من ديروز، يار شما بودم و امروز براي شما مايه پند و اعتبار و فردا از شما جدا و به كنار. خدا مرا و شما را بيامرزد!

تقسيم نيكويي است از زمانهاي گذشته و حال و آينده. [916].

و ان معي لبصيرتي ما لبست علي نفسي و لا لبس علي. [917].

حقيقت‌بيني من با من است. نه حق را از خود پوشيده داشته‌ام و نه بر من پوشيده بوده است. اين نيز، تقسيم خوبي است چون هر كس كه از مسير هدايت گمراه مي‌شود يا از پيش خود گمراه شده، يا توسط ديگران به ورطه‌ي گمراهي افتاده است. [918].

خطاب به اهل كوفه:

اما بعد فاني خرجت من حيي هذا اما ظالما و اما مظلوما و اما باغيا و اما مبغيا عليه. [919].

اما بعد، من از جايگاه خود برون شدم، ستمكارم يا ستمديده، نافرمانم يا مردم از فرمانم سركشيده.