جلوه‌های بلاغت در نهج البلاغه‌ صفحه 244

تقسيمي بغايت بليغ است در تاثير بر قلوب و جلب نفوس مخاطبان. [920].

اصدقاوك ثلاثه و اعداوك ثلاثه: فاصدقاوك، صديقك و صديق صديقك و عدو عدوك و اعداوك، عدوك و عدو صديقك و صديق عدوك. [921].

دوستان تو سه كسند و دشمنانت سه كس: اما دوستان تو، دوست تو و دوست دوست تو و دشمن دشمن توست و دشمنانت، دشمن تو و دشمن دوست تو و دوست دشمن توست.

در وصف پيامبر (ص):

طبيب دوار بطبه قد احكم مراهمه و احمي مواسمه يضع من ذلك حيث الحاجه اليه من قلوب عمي و آذان صم و السنه بكم. [922].

تقسيمي است مستوفي، چون گمراهي و مخالفت با حق به سه چيز است: يا به جهل قلب، يا به عدم استماع حجتها و مواعظ و يا به امساك از شهادت به توحيد و تلاوت قرآن. اين موارد ريشه‌ي هر گمراهي است و اعمال گناه شاخه‌ي اين ريشه‌هاست. اينكه به جاي (او) با (واو) اقسام را مرتبط كرده از آن جهت مي‌باشد كه محال نيست همه آنها در يك فرد جمع گردد يا اينكه صرفا معني انفراد بدهد. [923].

جمع و تقسيم

و اين صنعت چنان است كه چند چيز را در حكمي جمع كنند بعد از آن قسمت نمايند يا بالعكس، يعني اول قسمت كنند بعد جمع. مانند: [924].

ثم فتق ما بين السموات العلي فملاهن اطوارا من ملائكته منهم سجود لا يركعون و ركوع لا ينتصبون و صافون لا يتزايلون و مسبحون لا يسامون. [925].

سپس ميان آسمانهاي زيرين را بگشود و از گونه‌گون فرشتگانش پر نمود، گروهي از آنان در سجده‌اند و ركوع نمي‌گزارند و گروهي در ركوعند و ياراي ايستادن ندارند. گروهي ايستاده و صف ناگسسته و گروهي بي‌هيچ ملالت لب از تسبيح نابسته.