جلوه‌های بلاغت در نهج البلاغه‌ صفحه 31

نمي‌ورزند.

اما جاي شگفتي نيست كه اينها سخنان علي (ع) است و بهره‌ي سخن به مقدار بهره‌ي سخنگوست و (از كوزه همان برون تراود كه در اوست). [52].

هر كه خواهد فصاحت و بلاغت بياموزد و تفضيل بعضي سخنان بر بعضي ديگر را دريابد به خطبه‌ي 108 امام بنگرد كه نسبت آن با هر كلام فصيحي به جز كلام خدا و رسول- چونان نسبت ستارگان درخشان با سنگهاي تيره است. پس بنگرد درخشش و تلالو كلام را و ترس و خشيتي را كه در كلامش موج مي‌زند، آنچنان كه حتي اگر بر كافر زنديقي كه به روز جزا ايمان ندارد خوانده شود قلب او را به لرزه درآورد و اعتقادش را متزلزل مي‌كند. خداي بهترين پاداش ويژه‌ي اوليايش را نصيب او گرداند. چقدر بدو توان- داده است! گاهي به دست او و شمشير او گاهي به زبان او و نطق او گاهي به قلب و انديشه او.

اگر پاي جنگ و جهاد در بين باشد، او سالار مجاهدان و جنگجويان است و اگر بحث وعظ و اندرز باشد او سرور واعظان است. اگر ميدان فقه و تفسير باشد او رئيس فقها و مفسرين است و آنگاه كه نوبت عدل و توحيد باشد، او امام اهل عدل و توحيد است.

ليس علي الله بمستنكر

ان يجمع العالم في واحد [53].

(ابن ابي‌الحديد) عبارت ذيل را شرح مي‌دهد:

اولي الابصار و الاسماع! و العافيه و المتاع! هل من مناص او خلاص؟ او معاذ او ملاذ؟ او فرار او محار؟ ام لا؟ فاني توفكون؟ ام اين تصرفون؟ ام بماذا تغترون؟ [54].

خداوندان ديده‌هاي بينا و گوشهاي شنوا و تندرستي و كالا، آيا گريزگاهي هست؟ يا رهايي؟ يا جاي امني؟ يا پناه جايي؟ يا گريزي؟ يا تواني راهي به دنيا گشايي؟ يا نه چنين است؟ پس كي باز مي‌گرديد و به كجا مي‌رويد و فريفته‌ي چه هستيد؟

و سپس از قول شيخ خود (ابوعثمان) از (ثمامه) نقل مي‌كند كه شنيدم كه (جعفر بن يحيي)