- سخن بنياد نهجالبلاغه 1
- مقدمه 5
- سيماي بلاغت در ادب عربي تا عصر امام علي 11
- شخصيت ادبي امام علي از ديدگاه بزرگان 19
- آشنايي با سيد رضي (مولف نهجالبلاغه) 33
- زندگاني و تحصيلات شريف رضي 34
- اشعار و سبك ادبي سيد رضي 36
- اشاره 36
- تاليفات سيد رضي 36
- مقايسه سبك و سياق خطبهها، نامهها و حكمتهاي نهجالبلاغه 39
- نامهها 41
- حكمتها 41
- عمدهترين شروح نهجالبلاغه و ميزان اهتمام هر يك به جنبههاي بلاغي آن 44
- شرح ابنميثم بحراني 45
- شرح ميرزا حبيبالله خويي 46
- سبك نگارش كتاب حاضر 48
- علم بلاغت و اركان آن 52
- علم بيان 52
- تعريف علم بيان 53
- تعريف تشبيه 55
- انواع تشبيه 55
- تشبيه 55
- تشبيه مفصل و مجمل 57
- تشبيه مرسل و موكد 58
- تشبيه تام الاركان 59
- تشبيه بليغ 61
- تشبيه ملفوف، مفروق، تسويه و جمع 66
- تشبيه تمثيل 67
- تشبيه مفرد و تمثيل 67
- تشبيه ضمني 73
- اغراض تشبيه 74
- اشاره 77
- تعريف حقيقت و مجاز 77
- حقيقت و مجاز 77
- نحوهي تحقق مجاز 80
- انگيزه استعمال مجاز 81
- انحصار مجاز در اسم جنس 81
- تفكيك حقيقت و مجاز 83
- مجاز در مجاز 84
- اقسام مجاز 85
- اقسام مجاز از نظر علاقه استعاره و مجاز مرسل 87
- تعريف استعاره 88
- فرق استعاره و تشبيه 88
- استعاره 88
- شرط زيبايي استعاره 89
- اقسام استعاره 90
- اقسام استعاره تصريحيه 90
- استعاره اصليه و تبعيه 93
- استعاره تصريحيه اصليه 93
- استعاره تصريحيه تبعيه 98
- استعاره بالكنايه يا مكنيه 104
- استعاره تحقيقيه و تخييليه 110
- استعاره مرشحه، مجرده و مطلقه 112
- متعلقات ترشيح 113
- استعاره تصريحيه مرشحه 114
- استعاره مكنيه مرشحه 116
- استعاره عناديه و وفاقيه 119
- تحليل استعاره در صفات باري تعالي 121
- موارد التباس در استعاره مفرده 128
- التباس حقيقت لغوي با استعاره 128
- التباس تشبيه بليغ با استعاره 129
- التباس استعاره تبعيه با اصليه 131
- استعاره تمثيليه 131
- اطلاق مثل بر تشبيه تمثيل 132
- موارد التباس در مثل 132
- اطلاق مثل بر استعاره تمثيليه 136
- اطلاق مثل بر كنايه 147
- اطلاق مثل بر حكمت 149
- مثل و نقش ممتاز آن در ادب عربي 153
- مجاز مرسل مفرد 155
- مجاز مرسل 155
- مجاز مرسل با علاقه سببيت 158
- مجاز مرسل با علاقه مسببيت 161
- مجاز مرسل با علاقه لازميت 161
- مجاز مرسل با علاقه ملزوميت 163
- مجاز مرسل به اعتبار مايكون 165
- مجاز مرسل به اعتبار ما كان 165
- مجاز مرسل با علاقه آليت 165
- مجاز مرسل با علاقه اطلاق 167
- مجاز مرسل با علاقه تشابه 167
- مجاز مرسل با علاقه كليت 167
- مجاز مرسل با علاقه جزئيت 167
- مجاز مرسل با علاقه تقيد 168
- مجاز مرسل با علاقه تعلق 168
- مجاز مرسل با علاقه ظرفيت 169
- مجاز مرسل با علاقه مظروفيت 169
- مجاز مرسل با علاقه خصوص 169
- مجاز مرسل به حذف مضافاليه 170
- مجاز مرسل به حذف مضاف 170
- مجاز مرسل با علاقه عموم 170
- مجاز مرسل با علاقه تضاد 171
- مجاز مرسل با علاقه مجاورت 171
- مجاز مرسل با علاقه بدليت 171
- مجاز مرسل با علاقه مقبوليت 172
- مجاز از نوع اطلاق اسم حقيقت عرفي بر مجاز عرفي 172
- موارد التباس در مجاز مرسل مفرد 173
- مجاز مرسل مركب 174
- اسناد به سبب 176
- مجاز عقلي 176
- مشهورترين علاقات مجاز عقلي 176
- اسناد به مصدر 178
- اسناد به زمان وقوع فعل 179
- اسناد به مكان وقوع فعل 180
- كنايه 182
- تعريف و اقسام كنايه 182
- اسناد اسم مفعول به فاعل 182
- اسناد اسم فاعل به مفعول 182
- كنايه در مفرد 183
- كنايه از صفت 185
- كنايه در مركب (كنايه از نسبت) 194
- اغراض كنايه 195
- قصد ذم 195
- قصد مدح 195
- ترك لفظي و آوردن لفظي شايستهتر 196
- ترك استعمال الفاظ قبيح و ناشايست از نظر اخلاقي 196
- مثال براي قصد مبالغه 197
- التباس در كنايه 198
- علم بديع 206
- محسنات معنوي 207
- اشاره 207
- توريه 207
- توريه مجرده 207
- توريه مبينه 208
- توريه مرشحه 208
- استخدام 209
- تعريض 210
- طباق 212
- طباق بين دو معناي حقيقي 213
- بين دو فعل و دو اسم 214
- بين دو فعل 214
- بين دو حرف 214
- طباق بين دو مجاز 215
- بين يك اسم و يك فعل 215
- طباق معنوي 215
- طباق خفي 216
- طباق سلب 216
- مقابله 217
- تقابل سه لفظ با سه لفظ 218
- تقابل چهار لفظ با چهار لفظ 218
- تقابل پنج لفظ با پنج لفظ 218
- مراعاتالنظير 219
- تعديد 222
- حسن النسق 223
- الاسلوب الحكيم 224
- مذهب كلامي 225
- شجاعه الفصاحه 225
- حسن تعليل 230
- افتنان 231
- تجريد 231
- التفات 232
- التفات از غيبت به تكلم 233
- التفات از تكلم به خطاب 233
- التفات از تكلم به غيبت 233
- التفات از غيبت به خطاب 234
- التفات از خطاب به تكلم 234
- التفات از خطاب به غيبت 234
- مشاكله 235
- لف و نشر 237
- جمع 239
- جمع و تفريق 240
- تفريق 240
- تقسيم 242
- جمع و تقسيم 244
- جمع و تفريق و تقسيم 245
- توشيع 246
- مبالغه 247
- اغراق 250
- تبليغ 250
- غلو 252
- تشخيص 254
- تاكيد المدح بما يشبه الذم 255
- توجيه 256
- استماله 258
- استدراج 258
- تشابه الاطراف 260
- تناسب الاطراف 260
- ارصاد 261
- عكس 262
- رجوع 264
- تجاهل العارف 265
- اعتراض 269
- تنبيه بر عظمت سوگ 269
- توكيد 269
- تعظيم 270
- تنزيه 270
- تنفير 270
- احتراس 271
- تكرير 272
- تفسير 274
- ايغال 275
- ايجاز 276
- اشاره 279
- انواع جناس 279
- محسنات لفظي 279
- جناس 279
- جناس محرف 280
- جناس ناقص 281
- جناس مذيل 282
- جناس مضارع 283
- جناس لاحق 284
- جناس مقلوب 285
- قلب كل 285
- جناس تصريف 285
- جناس مردد (مزدوج يا مكرر) 285
- قلب بعض 286
- جناس مصحف 286
- جناس اشتقاق 288
- جناس شبه اشتقاق 288
- معيار زيبايي جناس 290
- بلاغت جناس 290
- انواع سجع 292
- سجع مطرف 292
- روش سجع 292
- سجع مرصع (ترصيع) 293
- سجع متوازي 294
- دفاع از سجع و اصالت آن در زبان عربي 297
- موازنه 302
- تشطير 304
- تضمين المزدوج 305
- لزوم ما لا يلزم 306
- رد العجز علي الصدر 306
- اقتباس 307
- تضمين 312
- نمونه تلميح به حديث 318
- تلميح 318
- نمونه تلميح به مثل 319
- نمونه تلميح به داستان 319
- تخلص، استطراد و اقتضاب 320
- ابتدا 320
- انتها 322
- حذف 323
- خاتمه 328
- پاورقي 329
(معاويه) حق داشت كه در جواب آن شكارچي آهو كه به (معاويه) گفت: از پيش جاهلترين مردمان (يا عاجزترين آنان در تكلم) نزد تو آمدهام، بدون پاسخ دهد:
يا ابن اللخناء. العلي تقول هذا؟ و هل سن الفصاحه لقريش غيره؟
اي هرزه گوي بدزبان! آيا از (علي) اينچنين ياد ميكني؟ و آيا قانون فصاحت را كسي جز او براي (قريش) تدوين كرد؟
آري. (الفضل ما شهدت به الاعداء!)
آشنايي با سيد رضي (مولف نهجالبلاغه)
اشاره
هر چند كتاب شريف (نهجالبلاغه) كه تالي تلو قرآن مجيد و مشعل فروزان راه كمال و هدايت است، قسمتي از گفتار و نوشتار فرمانرواي سخن، (عليبن ابيطالب) (ع) است، اما براي مانوس شدن با اين در گرانمايه، آشنايي با زندگي، حيات سياسي- اجتماعي، موقعيت علمي- ادبي و سبك هنري (سيد رضي)، گرد آورندهي نهجالبلاغه از جهاتي چند قابل توجه است:
اولا: قرار دادن عنوان مبارك نهجالبلاغه بر اين مجموعهي شريف توسط (سيد رضي) و اشتهار اين نام، خود بزرگترين انگيزه براي تدقيق در زيباييهاي بلاغي اين كتاب و نقش آن در پيشبرد علم بلاغت است.
ثانيا: تقسيم اين مجموعه در سه محور خطبهها، نامهها و حكمتها ابتكار شخصي ايشان است و با توجه به ويژگيهاي بلاغي و ادبي هر يك از محورهاي مزبور ارزش ابتكار ايشان روشن و بينياز از توضيح است.
در اين مورد به گفتار خود (سيد رضي) در مقدمه نهجالبلاغه توجه ميكنيم:
(و ديدم كه سخنان امام بر محور سه مضمون است و از سه دسته نفايس گفتار مشحون، خطبه و فرمان، نامه به اين و آن، حكمت و اندرز براي پند پذيران).
به توفيق خدا بكار پرداختم و نخست خطبههاي اعجابانگيز، پس نامههاي دلاويز و سپس سخنان كوتاه حكمتآميز را فراهم ساختم. براي هر يك بابي گشودم و در هر باب برگهايي افزودم، تا آنچه اكنون در نظرم نيايد و در آينده بدست آيد در آن جاي دهم. اگر سخني از او بدست رسيد كه گفتگو و مقالي يا پاسخ سئوالي يا خواهش يا حسب حالي است كه از آن سه باب نيست و از قاعدهي نهاده برون