جلوه‌های بلاغت در نهج البلاغه‌ صفحه 46

تاليفات ديگر وي عبارتند از: شرح اشارات بر مشرب حكما و متالهين، معراج سماوي، شرح صد كلمه، در منثور، بحر الخضم، النجاه في القيامه في تحقيق امر الامامه، استقصاء النظر في امامه الائمه الاثني عشر و رساله‌اي در وحي و الهام. [75].

(ابن‌ميثم) در مقدمه‌ي شرح خود از بيان ابواب مختلف بلاغت صرفا در مجاز و استعاره بحث كرده كه بحثي مستقل از نهج‌البلاغه است و به سخنان امام نيز در آن استشهاد نشده است. اما در متن شرح گهگاه برخي از مصاديق زيباييهاي بياني و بديع را ذكر كرده است.

شرح ميرزا حبيب‌الله خويي

اديب علامه (ميرزا حبيب‌الله خويي) ملقب به (امين‌الرعايا) در شهر خوي در استان (آذربايجان) متولد گرديد و در سن 25 سالگي براي ادامه تحصيل عازم (نجف اشرف) گرديد و به نقل جزو اول (طبقات اعلام شيعه) از (شيخ آقا بزرگ تهراني) عمده‌ترين اساتيد او (ميرزا حبيب‌الله رشتي) و (مجدد شيرازي) بوده‌اند. تاليفات او عبارتست از:

شرح العوامل في النحو، تقريرات درس استادش علامه سيد حسين حسيني كوه‌كمره‌اي بر فوائدالاصول، رساله‌هاي فراوان و متعددي در اصول و فقه، تحفه‌الصائمين في شرح الادعيه الثلاثين، رساله في رد الصوفيه در تكميل بحث مختصر ايشان در جلد ششم منهاج و مهمتر از همه (منهاج‌البراعه في شرح نهج‌البلاغه). اين كتاب در 21 مجلد به چاپ رسيده است كه 14 مجلد آن يعني تا خطبه 238 به قلم مرحوم (خويي) است و چون عمر ايشان در تكميل اين شرح كفاف نداد، اين كار با همان روال به همت دو تن از فضلا به اتمام رسيد و محقق عاليقدر آيه‌الله (حسن‌زاده آملي) 5 مجلد تا جلد 19 و دانشمند محترم (محمدباقر كمره‌اي) دو مجلد آخر را نگاشته‌اند. اين شرح در مجموع يكي از جامع‌ترين و كامل‌ترين شروح نهج‌البلاغه است.

منهاج در پنج بخش به شرح نهج‌البلاغه پرداخته است:

1- شرح الفاظ مشكل