جلوه‌های بلاغت در نهج البلاغه‌ صفحه 5

مقدمه‌

الحمد لله الذي لا يبلغ مدحته القائلون، و لا يحصي نعماءه العادون، و الصلاه علي رسول الله، الذي لا يعرف حقيقته العارفون، و لا يحد كنهه الحادون، و السلام علي علي ولي الله، الذي لا ينال بمنزلته المقربون و لا يفوز بمرتبه الجادون. اما بعد:

اگر از عالم لاهوت كه وحدت حقيقيه و مبرا از هر تعدد است، بگذريم و به عالم كثرت بنگريم، همه چيز را محصول روابط مي‌بينيم. رابطه‌ها در قالب زنجيره‌هاي علي و معلولي بر تك تك اجزاي خلقت مشرفند و وجود هر موجود را به عنوان جزيي از يك سيستم فراگير و يك كل جامع، ايجاب مي‌نمايند سپس بدان موجوديت مي‌دهند و بدين شكل به آن معني مي‌بخشند و آن را هدفدار مي‌كنند بالاتر از اين، حلقه‌هاي هستي نه تنها با يكديگر در ارتباطند بلكه سراسر عين ربطند. ربط فقر است و خلايق جز فقر و نياز هويتي ندارند.

«يا ايها الناس انتم الفقراء الي الله و الله هو الغني الحميد». [1].

در اين جهان بيكران و در خلال اين ظل ممدود، آدمي به عنوان حقيقتي بالقوه جهان شمول و خداگونه با سه چيز در پيوند است: با خدا، جامعه و طبيعت، سه چيز كه آنها نيز با هم بيگانه نيستند و هدايت انسان به معني بهينه‌سازي اين روابط سه گانه است و هر مرام و مسلكي و هر كتاب و قانوني