جستجویی در نهج‌البلاغه‌ صفحه 211

و اما معني هوي پرستي و بسياري آرزو؟

هواپرستي بدين معني است كه انسان بناي كار خود را بر پايه‌هاي واهي و نامعقولي بگذارد و كارهايش با واقعيت‌ها بيگانه و بر اساس تصميمات آني و شهوات و تمايلاتي باشد كه از خيال و اوهام سرچشمه گرفته است.

بسياري آرزو نيز عبارت از اين است كه آدمي از بارزترين، حقيقت‌ها- يعني مرگ- كه بي‌هيچ ترديد در پيش پاي اوست، چشم پوشد.

مخاطب اين نوع مواعظ كساني هستند كه اشتغالشان به دنيا سرنوشت آنان را بي‌ترديد به يكي از اين دو حال ناگوار مي‌كشاند، يا: واقعيت‌هاي زندگي را ناديده مي‌گيرند. و اين همان است كه بسياري آرزو ناميده مي‌شود و يا چنان به ضعف و انحطاط اخلاقي مي‌گرايند كه آنان را در مقابل خواسته‌ها و هوس‌ها ناتوان سازد و تعيين راه زندگي خود را به اين خواسته‌ها و هوس‌ها بسپارند.

امام گفت:

«ايها الناس، ان اخوف ما اخاف عليكم اثنان: اتباع الهوي و طول الامل. فاما اتباع الهوي فيصدعن الحق و اما طول الامل فينسي الاخره. الاوان الدنيا قدولت حذاء فلم يبق منها الاصبابه كصبابه الاناء اصطبها صابها. الاوان الاخره قد اقبلت و لكل منهما بنون، فكونوا من ابناء الاخره و لا تكونوا ابناء الدنيا، فان كل ولد سيلحق بابيه يوم القيامه و ان اليوم عمل و لا حساب و غدا حساب و لاعمل»

(از خطبه‌ها شماره‌ي 42)

«اي مردم، من از گرفتاري شما به دو چيز، بيش از هر چيز مي‌ترسم: پيروي هوس و درازي آرزو. اما پيروي هوس، از راه حق بازمي‌دارد. اما درازي آرزو، آخرت را فراموش مي‌گرداند. آگاه باشيد كه دنيا، شتابان روي مي‌گرداند و از آن جز ته جرعه‌اي، مانند ته جرعه‌ي كوزه‌اي كه آ را دور مي‌ريزند، چيزي باقي نمانده است. آگاه باشيد كه آخرت روي مي‌آورد و دنيا و آخرت هر يك