جستجویی در نهج‌البلاغه‌ صفحه 216

جادتهم؟ فالقلوب قاسيه عن خطها، لاهيه عن رشدها، سالكه في غير مضمارها! كان المعني سواها و كان الرشد في احراز دنياها.»

(از خطبه‌ها، شماره‌ي 83)

«و خداوند از گذشتگان براي شما عبرتهايي بازگذاشت، از بهره‌هايي كه از دنيا برگرفتند و از وسعتي كه پيش از تنگناي اجل بر آنان داد. پيش از رسيدن به آرزوها مرگشان شتابان در رسيدن و ميان آنها و آرزوهايشان جدايي افكند. آنها در روزگار نياموختند. آيا شما فرزندان و پدران اين مردم و برادران و خويشان آنان نيستيد كه از آنان پيروي مي‌كنيد و بر همان مركب سوار مي‌شويد و بر همان راه مي‌رويد؟ دريغا كه دلها از نهايت سختي و سياهي از حظ خود باز مي‌مانند و از رشد خود بي‌نصيب مي‌گردند و در بيراهه سير مي‌كنند! گويا تكليف الهي بر عهده‌ي آنان نيست! و رشد و هدايت در به دست آوردن دنيا خلاصه شده است!».

و بدينگونه رابطه‌ي آنها را با تاريخ بيان مي‌كند و مي‌گويد كه تاريخ نه تنها با آنها بيگانه نيست كه زندگي پدران و همنوعان آنان است و همچنين مي‌گويد كه تاريخ عبرت‌آموز اثر خود را از دست داده است و در زندگي آنها نقش سازنده‌ي خود را بازي نمي‌كند و از اين رو، راهي را در پيش گرفته‌اند كه پدرانشان در گذشته مي‌پيموده‌اند و گويي در نظر آنان دنيا غايت و نهايت هر چيزي است و جز آن چيزي وجود ندارد.

امام (ع) گفت:

«و قد رايت من كان قبلك ممن جمع المال و حذر الاقلال و امن العواقب - طول امل و استبعاد اجل - كيف نزل به الموت، فازعجه عن وطنه و اخذه من مامنه، محمولا علي اعواد المنايا، يتعاطي به الرجال الرجال، حملا علي المناكب و امساكا بالانامل. اما رايتم الذين ياملون بعيدا و يبنون مشيدا و يجمعون كثيرا! كيف اصبحت بيوتهم قبورا و ما