جستجویی در نهج‌البلاغه‌ صفحه 24

«اما بعد، من شما را به تقواي الهي سفارش مي‌كنم … به راستي كه تقواي الهي درمانبخش درد قلب‌ها، بينايي كور دلي‌ها، شفاي نا تندرستي‌ها، صلاح فساد سينه‌ها، پاكي آلودگي جان ها، روشني تاريك چشمي‌ها، امنيت پريشان خاطري‌ها و روشنايي تاريكي ناداني‌هاي شماست، تقوي پيشه را مصيبت هاي روي آورده، دور شود تلخي كارهاي دشوار شيرين گردد، امواج حوادث از گرد او بپراكند، سختي‌هاي رسيده به آساني بگرايد و پس از خشكسال، باران عزت و حرمت بر او ببارد، مهر و رحمت گريخته، او را در ميان گيرد، سرچشمه‌هاي خشكيده‌ي نعمت، بر او بجوشد، و نم نم ناپيداي بركت، بر او سيلاب خروشان گردد».

و باز مي‌گويد:

«فان تقوي الله مفتاح سداد و ذخيره معاد و عتق من كل ملكه و نجاه من كل هلكه، بهاينجح الطالب و ينجو الهارب و تنال الرغايب.»

(از خطبه‌ي 230)

«تقوي الهي، كليد درستي و استقامت و ذخيره‌ي روز قيامت، آزادي از هر بندگي، و رهايي از هر نابودي است. با آن، جوينده كامياب شود و گريزان نجات يابد و آرزوها برآورده شود».

اما براستي تقوي چيست؟

امام به وصف دروني تقوي - اگر تعبير درستي باشد - نپرداخته است و با اين كه سخنان بسياري در اين مورد دارد، تنها آن را از بيرون توصيف كرده است. يعني نشاني‌ها، مزيت‌ها نتيجه و اهل آن را شناسانده اماكنه و ذات و طبيعت تقوي امري است كه تنها در قرآن كريم بيان شده و در كلام علي نيامده است.

به نظر مي‌رسد كه امام (ع) با اعتماد به آنچه در قرآن كريم آمده است و اين كه مسلمانان از كلام الهي ماهيت تقوي را توانند شناخت، از اين مقوله سخني نگفته و تنها به ترغيب مسلمانان به تقوي و توصيه به آن، بسنده كرده باشد. البته اين احتمال نيز وجود دارد، كه علي در اين موضوع سخن‌ها گفته و حق مطلب را اداد كرده باشد، ولي به دست شريف رضي نرسيده و يا اگر