جستجویی در نهج‌البلاغه‌ صفحه 36

«و شما در روزگاري هستيد كه خير همواره از آن دور مي‌شود و شر پيوسته به سوي آن پيش مي‌آيد و حرص شيطان به تباهي مردم به فزوني مي‌رود … به هر كس كه مي‌خواهي نگاه كن! آيا جز بينوايي كه از ناداري مي‌سوزد، يا ثروتمندي كه نعمت الهي را به كفر برگردانده است، يا بخيلي كه با خود داري از اداي حق خدا، زيادتي مال مي‌طلبد، يا سركشي كه گوشش در شنيدن اندرزها سنگيني گرفته است، كسي را مي‌بيني؟ كجايند برگزيدگان و شايستگان شما و كجايند آزادگان و بزرگواران شما؟ و يا كجايند آنان كه در كسب و كار پرهيزكار و در سيرت و رفتار پاك و نيكويند؟».

به نظر امام، بلاي فقر، هرگز به موعظه و نصيحت درمان نمي‌پذيرد، بلكه تنها راه چاره، حفظ اموال امت از دستبرد غارتگران و سود جويان و صرف كردن در موارد شايسته‌ي آ است.

با اين برنامه به درمان فقر عمومي برخاست و براي اين كار يك لحظه از مراقبت كار واليان، نظارت و سرپرستي دقيق اموال امت، راه‌هاي اخذ ماليات و تقسيم آن، نياسود.

چه بسيار والياني كه، به جرم خيانت، ستمگري و سود جويي، از كارها بركنار و به سختي باز خواست شدند. و چه بسيار نامه‌هائي كه به واليان خود نوشت و آنان را درباره‌ي مردمي كه بر آنان حكومت مي‌راندند، به رعايت عدل فرمان داد. [10] اما در همان حال، كه آن‌ها را به حفظ جانب عدل سفارش مي‌كرد، ناظران و بازرساني بر آنان مي‌گماشت تا شاهد چگونگي اطاعت و اجراي اوامر او باشند. و بدين گونه او (ع)اولين كسي بود كه نظام بازرسي را در اين موارد ابداع كرد.

او به واليان خود مي‌نوشت: «ان اعظم الخيانه خيانه الامه»، [11].

بزرگترين خيانت‌ها، خيانت به امت است و هشدار مي‌داد كه آنان