- سخني از مترجم 1
- مقدمه مولف چاپ دوم 3
- مقدمه مولف چاپ اول 5
- جامعه و طبقات اجتماعي 9
- طبقات اجتماعي و خاستگاه آن 13
- ارزش برتر و طبقات اجتماعي 21
- درآمدي به بررسي طبقات در نهجالبلاغه 39
- فرماندهان نظامي 44
- قضات 54
- واليان (استانداران- فرمانداران) 63
- دبيران (دولتمردان) 71
- كشاورزان 79
- بازرگانان و پيشه وران 90
- كارگران و ناتوانان 98
- جامعهي قبيلهاي، امام و روحيه قبيله گرايي 105
- آيا وجود امام امري ضروري است 115
- حاكم (يعني امام) 117
- صفات امام يا حاكم 118
- حكومت از نظر امام، حاكم و مردم 121
- حقوق مردم نسبت به حاكم 128
- حق، حقوق حاكم نسبت به مردم 131
- همكاري دولت و مردم 134
- علت انكار 137
- آگاهي از غيب 137
- تجربي گرائي 139
- كوششهاي علوم جديد در كشف نيروهاي دروني انسان 143
- توجيه علمي پيشگويي 146
- پيشگوييهاي امام 151
- پيشگوييهاي كه ابن ابيالحديد آورده است 167
- وعظ در نهجالبلاغه 177
- روش سخنگويان مذهبي 178
- راه صحيح بررسي متون گذشته چيست 178
- زندگي آرماني در اسلام 180
- موقعيت سياسي و اجتماعي جامعه اسلامي در زمان خلافت امام 181
- ادارهي كشور 187
- اشاره 187
- حقوق مردم 187
- اصلاحات امام و عكس العمل مخالفان 187
- بيت المال 188
- واقعگرايي در اسلام و در انديشهي عرب جاهلي 198
- نظر امام در زمينه دنيا و فقر 204
- هواپرستي و بسياري آرزو 210
- عبرت تاريخ 215
- دعوت امام به جمع بين دنيا و آخرت 218
- تناقض ظاهري 222
- نمونههائي از مواعظ امام 229
- پاورقي 231
و در زمينهي مفاهيم اسلامي، مسلمانان اعم از با سواد و بيسواد، روشنفكر و عامي از نوعي اشتباه و سود فهم عجيبي رنج ميبرند، به گونهاي كه مفاهيمي مانند زهد، قناعت، توكل، قضا و قدر و غير آن در ذهن بسياري از مسلمانان، در برابر دشواريهاي زندگي و حركت جاري تاريخ، معاني تخديري، تسليم پذيري و انقياد از خواستهها و فرمانهاي ديگران يافته است.
اما چه بايد كرد؟
به خصوص كه امروز در هر زمينهاي با مسائلي روبرويم.
در نهجالبلاغه- كه اسلام ناب، چنان كه امام عليهالسلام آموخته و با آن زيسته، نموده شده است- براي هر يك از مسائل و مشكلات امروز ما، راه حل اصولي و ريشهاي وجود دارد.
از اين رو، چنان كه قبلا نيز گفتهام، اميدوارم كه اين كتاب گرانقدر نياز بسياري از ما را برآورده سازد.
همين اميد مرا ترغيب و مجبور ميكند تا به تقاضاهاي مكرري كه از چندين سال پيش و پس از كمياب شدن طبع اول، از جانب دوستداران شده و ميشود، پاسخ مثبت دهم و كتاب را آمادهي چاپ سازم، با اين آرزو كه خداوند، مطالعهي آن را براي خوانندگان مفيد و براي من در ساعت لقايش سودمند نمايد.
امتيازي كه اين چاپ به چاپ نخستين دارد، افزودههايي است كه با مراجعهي سريع در آماده كردن كتاب براي چاپ به خاطرم رسيده است.
و نيز علاوه بر تنظيم تازهي مطالب، تقسيم بندي آنها به روشي ممتاز است كه جوينده را در يافتن متنهايي كه از نهجالبلاغه گرفته شده، مدد ميكند. براي اين كار، من- چه در مواردي ك متن را ذكر كرده و ه در مواقعي كه به آن اشاره نمودهام- به شمارهي ترتيبي كه در چاپهاي نهجالبلاغه آمده و بيشتر چاپهاي جديد به آن توجه داشتهاند، اعتماد كردهام. و اين امر در خطبهها، نامهها و كلمات قصار يكسان است.
از خداي- تعالي شانه- مسئلت داريم آنچه را بدان معرفت و آگاهي نداريم، به ما درآموزد و در بكار بستن آنچه ميدانيم ما را توفيق دهد و اين كار ناچيز را به حسن قبول بپذيرد و آن را كاري تنها در راه خود قرار دهد.
والحمد لله رب العالمين، بيروت، شعبان 1392، محمد مهدي شمسالدين