جستجویی در نهج‌البلاغه‌ صفحه 47

اداي وظيفه، كه هر دو از صفات اصلي و لازم براي همه‌ي نظاميان، فرماندهان، درجه دارا و سربازان است، سرمشق و نمونه‌اي عالي باشد. مسلم است كه اين مشخصات در همگان يافته نمي‌شود و از صفاتي نيست كه از نسلي به نسل ديگر به ارث رسد، بلكه بايد به كمك تربيت و آموزشي علمي و برنامه ريزي شده، در افراد تحقق پذيرد.

و ما مي‌دانيم كه در زمان امام، مدرسه و دانشكده‌اي وجود نداشت كه چنين افرادي را براي فرماندهي تربيت كند.

همه‌ي اين ملاحظات، امام را بر آن داشت تا منابع و عناصري را كه اين نياز جامعه را برمي‌آورد تعيين كند. اين عناصر و منابع در آن روز، خاندان شريف و اصيل و آراستگان به فضايل و عادات پسنديده بودند، كه فرزندان خود را، به آداب سخت و استوار عادت مي‌دادند و اين تعليمات، آنان را در خوي و فرهنگ نظاميگري كار آمد مي‌ساخت و اين هنر، در آن روز، از مهمترين امتيازاتي بود كه اعراب در تصحيل و اكمال آن مي‌كوشيدند. همين روحيه، به آنان احساس مسئوليت و در مقابل مشكلات، بردباري و استقامت مي‌بخشيد. اين خاندانهاي اصيل، در قلب توده‌هاي مردم، كه عموم مردان جنگي از آنان بودند، منزلت و جايگاه والائي داشتند و اين منزلت، نتيجه‌ي خدماتي بود، كه در روزگار جنگ و صلح، به توده‌ي مردم،كرده بودند و اين امر مقدماتي را كه براي هر فرمانده، هيبت و نفوذ مي‌آيند و مردم را فرمانپذير او مي‌كند، فراهم مي‌ساخت.

امام مي‌فرمايد:

«ثم الصق بذوي المروءات و الاحساب و اهل البيوتات الصالحه و السوابق الحسنه، ثم اهل النجده و الشجاعه و السخاء و المساحه، فانهم جماع من الرم و شعب من العرف.»

«ديگر آن كه ارباب مروت و صاحبان مكرمت بجوشي و با مردمي از خاندانهاي صالح و نيكو پيشينه، الفت‌گيري، سپس با