- سخني از مترجم 1
- مقدمه مولف چاپ دوم 3
- مقدمه مولف چاپ اول 5
- جامعه و طبقات اجتماعي 9
- طبقات اجتماعي و خاستگاه آن 13
- ارزش برتر و طبقات اجتماعي 21
- درآمدي به بررسي طبقات در نهجالبلاغه 39
- فرماندهان نظامي 44
- قضات 54
- واليان (استانداران- فرمانداران) 63
- دبيران (دولتمردان) 71
- كشاورزان 79
- بازرگانان و پيشه وران 90
- كارگران و ناتوانان 98
- جامعهي قبيلهاي، امام و روحيه قبيله گرايي 105
- آيا وجود امام امري ضروري است 115
- حاكم (يعني امام) 117
- صفات امام يا حاكم 118
- حكومت از نظر امام، حاكم و مردم 121
- حقوق مردم نسبت به حاكم 128
- حق، حقوق حاكم نسبت به مردم 131
- همكاري دولت و مردم 134
- علت انكار 137
- آگاهي از غيب 137
- تجربي گرائي 139
- كوششهاي علوم جديد در كشف نيروهاي دروني انسان 143
- توجيه علمي پيشگويي 146
- پيشگوييهاي امام 151
- پيشگوييهاي كه ابن ابيالحديد آورده است 167
- وعظ در نهجالبلاغه 177
- روش سخنگويان مذهبي 178
- راه صحيح بررسي متون گذشته چيست 178
- زندگي آرماني در اسلام 180
- موقعيت سياسي و اجتماعي جامعه اسلامي در زمان خلافت امام 181
- حقوق مردم 187
- ادارهي كشور 187
- اصلاحات امام و عكس العمل مخالفان 187
- اشاره 187
- بيت المال 188
- واقعگرايي در اسلام و در انديشهي عرب جاهلي 198
- نظر امام در زمينه دنيا و فقر 204
- هواپرستي و بسياري آرزو 210
- عبرت تاريخ 215
- دعوت امام به جمع بين دنيا و آخرت 218
- تناقض ظاهري 222
- نمونههائي از مواعظ امام 229
- پاورقي 231
در كنار اين فرهنگ جاودانه فرهنگ بسيار نادري وجود دارد كه متعلق به كل انسان است و زماني را نميشناسد.
به هر صورت، اگر چنان است كه قسمت اعظم فرهنگ انساني، زماني و مكاني است و قسمت كمتري به مكان خاصي وابسته است، بخش بسيار كمتر و در عين حال گرانبهاتر و پر ارجتري از فرهنگ متعالي بشري را ميشناسيم كه در چار چوب زمان و مكان نميگنجد و به جهان بيحد و مرز انسان بستگي دارد.
اين آثار ابدي در نزد همهي ملل و اقوام، جاودانه و فنا ناپذير است، زيرا كه به گروهي خاص خطاب نميكند، شرح پريشانيها و بيان درد دل يك ملت نيست، با انسان، هر جا كه باشد و پيدا شود سخن ميگويد، با تپش هر دلي همنوايي دارد، هر جراحتي را مرهم مينهد، هر ديدهي گرياني را ميخنداند به انسان متعلق است و در نزد همگان ابدي و مخلد است.
و اين آثار- با همهي اندكي- روح صفا و شرف را در انسان برميانگيزد و در مقابل عوامل شري كه آدمي را به پستي خاك فروميكشانند، او را به ذروهي بلندي و تعالي و به سوي سرچشمهي نور پرواز ميدهد.
و نهجالبلاغه از اين گونه آثار است.
اين اثر جاودانه، از هر جهت كه بررسي شود، چه از نظر قدرت و توانايي لفظي و چه از ديد غنا و سرشاري معنوي، از زمرهي آثاري است كه نظير آن در ميان آثار ادبي و فرهنگي بشر، با همهي گستردگي آن، اندك است.
و دربارهي آن چه به حق گفتهاند: «فروتر از كلام خالق است و فراتر از خسن مخلوق.»
بيان علي، عليهالسلام، در نهجالبلاغه معجزهي بلاغتي است كه در آن، انديشه سحر آواز و نغمه ميگيرد و نغمه و ترنم، مايهي انديشه و تفكر مييابد. در نهجالبلاغه، عقل و احساس و عاطفهي و تفكر بهم پيوند ميخورد و خواننده هنگامي كه به افكار بكر و بلند آن ميانديشد، خود را در مقابل موجود زندهاي ميبابد كه داراي پويش و حركت است، قلبش ميزند و خون زنده در شريانهاي آن بگرمي جريان دارد.