جستجویی در نهج‌البلاغه‌ صفحه 9

جامعه و طبقات اجتماعي

جامعه از ديدگاه نهج‌البلاغه

شايد انديشه‌ي اجتماعي زيستن از نخستين انديشه‌هايي باشد كه آدمي بدان دست يافت، انديشه‌اي كه در تطور حيات انساني سهم بسزايي داشت و او را به كسب تجارب بسياري برانگيخت. اين تجربه‌هاي ابتدائي، با همه‌ي اشتباهاتي كه در مسير خود داشت، طبيعتا براي تجربياتي اصيل‌تر، مطمئن‌تر و دقيق‌تر زمينه‌ي مساعد و باروري بود.

اين انديشه همچنين انسان را به كوششهاي تازه‌اي واداشت، تا پيوسته براي تحول حيات اجتماعي و استقرار آن بر پايه‌ي رشد و تعالي تلاش كند.

و بالاخره اين فكر تا دوره‌ي طلايي خود- كه روزگار ما نيز دنباله آن است- ادامه يافت. در اين دوران، تفكر علمي آن را ميدان بحث خود قرار داد و به اين وسيله انديشه‌ي پوياي انساني، از عرصه‌ي تجارب خام و مبهم، يا از پهنه‌ي جوان سياستبازان تنگ نظر و نزديك بينان كوته انديش، كه در تمامي كارهاي خود چشم به نفع آني مي‌دوزند، فاصله گرفت و از اين گونه ميدان‌هاي تنگ و صحنه‌هاي محدود تجربيات ابتدايي و نارسيده، قدم بيرون نهاد، تا براي نظرات علمي استوار و سنجيده، زمينه‌اي مناسب فراهم سازد.

در طول روزگار، همت فيلسوفان- كه بعد از پيامبران، بشريت آنان را مردان آگاهي و معرفت مي‌شناسد- در اين صرف