جستجویی در نهج‌البلاغه‌ صفحه 94

امام (ع) گفت:

«ثم استوص بالتجار و ذوي الصناعات و اوص بهم خيرا، المقيم منهم و المضطرب بماله و المترفقببدنه، فانهم مواد المنافع و اسباب المرافق و جلابها من المباعد و المطارح، في برك و بحرك و سهلك و جبلك و حيث لا يلتئم الناس لمواضعها و لا يجترئون عليها، فانهم سلم لا تخاف بائقته و صلح لا تخشي غائلته و تفقد امورهم بحضرتك و في حواشي بلادك … »

«نكته‌ي ديگر اين كه درباره‌ي بازرگانان و پيشه وران، سفارش مرا بپذير و به ديگران بسپار كه با آنان نيك رفتاري كنند: اين صنف مردم، چه آنان كه در شهرها نشسته‌اند، چه آنان كه بين شهرها با مال خود در رفت و آمدند. و بعضي كه كارگرند و با تلاش بدن كسب روزي مي‌كنند، مايه‌هاي سودند و ابزار و آلات زندگاني فراهم مي‌آورند و از ديار دور و نزديك كشور تو، خشكي و دريا و سرزمين‌هاي همواره و كوهساران صعب العبور را در مي‌نوردند و آن كالاها كه در دسترس مردم نيست فراهم مي‌آورند و جلب منفعت مي‌كنند، چه بازرگانان و پيشه وران اهل سلامتند و مايه‌ي خوف و خطر نيستند، مردمي آرامند كه هيچ غائله از آنان برنمي‌خيزد. در ديار خويش و در پيرامون شهرهاي قلمرو خود، جوياي حالشان باش و به آنان مهرباني كن».

«سن سيمون» [16] معتقد بود كه وجدان طبقاتي بازرگانان و پيشه وران از توليد و افزايش سرمايه‌ي شخصي از راه تبديل مواد خام به كالاي مصرفي يا از راه تجارت ناشي مي‌شود.

و آنان، از اين جهت، با طبقه‌ي حكومتگزاران اختلاف دارند، چه طبقه‌ي حاكم قدرت خود را بر انسانها اعمال مي‌كنند، ولي بازرگانان و پيشه وران سلطه‌ي خود را بر ماده مي‌گسترند. از اين