جستجویی در نهج‌البلاغه‌ صفحه 95

رو بايد اينان را طبقه‌ي صلح طلبي دانست كه از وجودشان شر و فسادي برنمي‌خيزد. برخلاف آنها كه بر انسانها مسلط مي‌شوند و دائم راه شر و سلطه جويي را مي‌پيمايند. («سن سيمون» اين مطالب را در سال 1818 ميلادي نوشته است.)

به نظر او سرمايه داري صنعتي و تجاري، به نحو وحشتناكي ديدگاه انسان را درباره‌ي وسيله‌ي ثروت اندوزي دگرگون كرده است و آن مفاهيم اقتصادي را كه هزاران سال بر عقل آدمي حكومت داشته، تغيير داده است.

روزي كه به حكم اين مفاهيم، بهترين وسيله‌ي ثروت اندوزي، تسلط بر گروهي گه از مردم و به خدمت گرفتن آنها است، مي‌بينيم كه اين طبقه‌ي بالنده تاكيد مي‌كند كه بهترين راه براي رفع نياز بشر، تسلط بر ماده و تسخير آن به مدد نيروي علم است.

«سيمون» معتقد بود كه بشر براي پيشرفت و ترقي خود بايد تمام فرصت‌ها را براي رشد بازرگانان فراهم كند تا آنان ثروت زاينده‌ي خود را برطبق آن نظريه‌ي سنتي و ديرينه‌اي كه براي جمع و افزايش مال مي‌دانند گسترش دهند. [17] و اين انديشه بديهي و روشني بود كه همه‌ي تجارب، صحت آن را تاييد مي‌كرد.

به آساني روح اين انديشه را در عهد نامه‌ي امام (ع) مي‌توان دريافت، چنان كه ديديم او (ع) درباره‌ي بازرگانان و پيشه وران توصيه مي‌كند و از حاكم مي‌خواهد مراقب كار آنان باشد، به احوالشان رسيدگي كند و ميدان كارشان را بگسترد و امكاناتي فراهم آورد كه در بالا بردن سطح توليد و رشد حيات اقتصادي جامعه به خوبي فعاليت كنند.

با تامل در اين سخن امام «بازرگانان و پيشه وران اهل سلامتند و مايه‌ي خوف و خطر نيستند و مردي آرامند كه هيچ غائله از آنان برنمي‌خيزد.» ملاحظه مي‌شود كه در لزوم توجه به آنان و رعايت احوالشان تاكيد مي‌كند براي اين كه هيچ گاه از آنان شري برنمي‌خيرد و طبيعت عمل و انگيزه‌ي اصلي كارشان، هر دو تامين خير و رفاه جامعه است.

و سخن ديگر امام (ع) «در ديار خويش و در پيرامون شهرهاي