بیت‌المال در نهج‌البلاغه‌ صفحه 18

به عبارت روشنتر خمس به دو قسمت مي‌شود، يك قسمت آن از آن خدا و رسول و ائمه اطهار است و يك قسمت آن از آن سادات يتيم و فقير و درمانده در راه مي‌باشد. [24].

در حقيقت قسمت اول متعلق به «رهبر حكومت اسلامي» است كه در راه رهبري امت مصرف مي‌كند و قسمت دوم به نيازمندان از خويشان پيامبر (ص) يعني سادات تعلق مي‌گيرد.

محقق معروف صاحب جواهر گويد: خمس همانند انفال از آن امام (ع) است، ولي امام (ع) بايد هنگام تقسيم آن به سادات نيز به اندازه‌ي نيازشان بپردازد، و سادات هرگز مالك خمس نيستند، چون امام رهبر واقعي حكومت اسلامي است. [25].

اكنون كه زمان غيبت امام (ع) است، خمس به دو قسمت مي‌شود يك قسمت آن به نايب امام يعني مجتهدي كه جامع شرائط فتوا باشد داده مي‌شود و قسمت ديگر آن به نيازمندان از سادات بطوري كه اگر سهم آنها از نيازمنديهايشان بيشتر باشد، آن را به بيت‌المال ملحق مي‌كنند همچنانكه اگر سهم آنها كفايت براي نيازمنديهاي آنان نكرد، از بيت‌المال يا از زكات جبران مي‌نمايند. [26] ولي به عقيده‌ي بعضي از علماء از جمله صاحب جواهر، سه سهم اول در زمان پيامبر مخصوص پيامبر و پس از او به ذي القربي (امامان واقعي بعد از او) داده مي‌شد. و سه سهم ديگر را امام و يا فقيه (نايب امام) به اندازه‌ي نياز طبقات سه گانه (ايتام و مساكين و درماندگان سفر از سادات) مي‌داد. [27].

ضمنا بايد توجه داشت كه سهم امام پس از تامين نيازهاي شخص امام (يا نايبش) صرف در رهبري امت و توسعه‌ي حكومت