بیت‌المال در نهج‌البلاغه‌ صفحه 25

جزيه

اشاره

«جزيه» در لغت از ماده «جزاء» گرفته شده است و عبارت است از يك نوع ماليات سرانه سالانه كه از اهل كتاب (يهود و نصاري و مجوس) كه در پناه حكومت اسلامي هستند گرفته مي‌شود، كه در حقيقت همانگونه كه از نامش پيدا است جزاء (دستمزدي) است در برابر حفظ مال و جان و عرضشان، نه اينكه باج باشد. [43] و كاملا معقول است كه گروهي كه در اقليت هستند تحت شرائطي براي حفظ امنيت خود، سالانه مبلغي به حكومت بپردازند، تا آن مبلغ صرف در هزينه‌ي نگهبانان و پاسداران امنيت و مصالح و منافع عموم گردد. [44].

جزيه به زنان و كودكان و ديوانگان تعلق نمي‌گيرد، و مقدار آن بر حسب آنچه امام صلاح بداند مي‌باشد و آن، هم جايز است سرانه باشد يعني هر فردي در سال فلان مبلغ به حكومت اسلامي بپردازد، و هم جايز است كه نسبت به زمينهائي كه اهل كتاب دارند وضع گردد. [45].

هر گاه يكي از اهل كتاب قبل از پايان سال، مسلمان شد و يا بعد از پايان سال ولي قبل از اداء جزيه اسلام آورد، جزيه از او ساقط مي‌گردد. [46].

بايد توجه داشت كه مقدار جزيه بستگي به توانائي جزيه دهندگان دارد، چنانكه اين موضوع در مورد خراج نيز بايد رعايت گردد، و چه آنكه قوانين اسلام بر اساس عدل و انصاف