بیت‌المال در نهج‌البلاغه‌ صفحه 28

صفحه 28

خراج در آثار اسلامي به سه معني آمده

1- قراردادي كه حكومت اسلامي با اهل ذمه به عنوان جزيه بر اراضي آنها مي‌بست آن را خراج مي‌گفتند كه در واقع جزيه بود ولي از روي مجاز و مسامحه، خراج گفتند، و تعبير بهتر اين است كه در اين مورد بگوئيم خراج جزيه‌اي.

2- مجموع درآمد بيت‌المال را كه از يك شهر يا يك منطقه جمع‌آوري مي‌شد خراج مي‌ناميدند.

3- اجاره و كرايه زمين كه از كشاورزان مسلمان و غير مسلمان در اراضي خراجيه گرفته مي‌شد، اين معني همان مفهوم واقعي خراج است كه در اينجا به شرح آن پرداختيم.

بنابراين مالياتهائي كه در اين عصر، حكومتها بر مغازه‌ها و تجارتگاهها و كارگاههاي صنعتي و خانه‌ها مي‌بندند، جزء خراج نيست، و در اين مورد حاكم عادل اسلامي در شرائط مخصوصي كه براي مصالح كشور ضرورت داشته باشد به اين امر مبادرت مي‌كند.

يكي از منابع بيت‌المال در زمان پيامبر (ص) چنانكه در مورد اراضي خيبر گفتيم، خراج بود، ولي در آن زمان به حساب فتوحات كم، اين درآمد خيلي نبود، اما پس از پيامبر، در زمان خلافت ابوبكر كه فتوحاتي ديگر نصيب مسلمين شد و سپس در زمان عمر، كه فتوحات بسياري براي مسلمين بوجود آمد، خراج اراضي، بزرگترين درآمد بيت‌المال بشمار مي‌رفت. بطوري كه

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه