- پيشگفتار 1
- لزوم تشكيل حكومت در هر زمان 4
- نقش اقتصاد در پايداري حكومت 5
- بيتالمال چيست؟ 6
- تاريخچهي بيتالمال 7
- فرق بين ماليات و بيتالمال 10
- منابع درآمد بيتالمال در اسلام 11
- اشاره 12
- زكات 12
- مصرف زكات 14
- اشاره 16
- خمس 16
- مصرف خمس 17
- اشاره 19
- انفال 19
- مصرف انفال 20
- مصرف غنائم جنگي 20
- اشاره 23
- مصرف فيئي 23
- فيئي 23
- جزيه 25
- اشاره 25
- خراج 26
- اشاره 26
- مصرف جزيه 26
- خراج در آثار اسلامي به سه معني آمده 28
- مصرف خراج 30
- هدف علي از بدست گرفتن حكومت 31
- اعلام برنامه حكومت 32
- برنامه اصلاحي كامل علي در بيتالمال 34
- توزيع بيتالمال بر اساس مساوات 35
- تقسيم بيتالمال بطور مساوي از ديدگاه فقه اسلامي 36
- شيوه علي در تقسيم بيتالمال 39
- اشاره 39
- عكس العمل مخالفان و پاسخ علي 43
- سخن جرج جرداق در اين باره 45
- داستان آهن گداخته 46
- خطر سوء استفاده از بيتالمال و شيوه و روش رهبران الهي 49
- آغاز سوء استفادهها از بيتالمال 50
- موارد استعمال «اتراف» و «اسراف» در قرآن و روايات 52
- لغت اسراف و اتراف 52
- كارشكني مترفين در برابر پيامبران 53
- نهجالبلاغه و مترفين 54
- اسراف و اتراف مقدمه سقوط ملتهاست 55
- مسرفين از نظر پيامبر اسلام 55
- علت سقوط فرانسه 58
- آمار مالياتها 59
- صورت ماليات دوره عباسي (زمان مامون) 60
- صورت ماليات ممالك غربي (زمان معتصم) 61
- صورت ماليات زمان معتصم (ممالك شرقي) 61
- ثروتهاي خلفا 62
- غلول 66
- پاسداران بيتالمال 67
- تجمل در لباس 69
- اسراف در تجمل 69
- تفنن در خوراك 72
- تجمل در اثاث و جواهرات 75
- وضع اقتصادي مردم 81
- اشاره 81
- چپاول سرسام آور شاه مخلوع در بيتالمال 86
- توجه به روش پيامبران و رهبران واقعي اسلام 87
- نگاهي به روش پيامبران و رهبران واقعي اسلام 87
- شرح واژهها 94
- فاطمه و حكومت پدر 95
- لباس پيامبر 97
- علي در برابر يك ثروتمند 99
- عواقب شوم اجتماعي اسراف 101
- كنيزان و غلامان خلفا 102
- تعداد كنيزان و غلامان خلفا 105
- اشاره 107
- قدرت كنيزان 107
- خليفه در سوگ كنيزك جان ميسپارد 109
- به خاطر كربلا رفتن كنيزك قبر امام حسين را شخم كرد 110
- بهاي كنيزان 112
- خواجگان 115
- خواجگاني در لباس زنانه 117
- عكس العمل آگاهان 133
- پاورقي 136
هر يك جريب زمين، يك درهم و يك قفيز [57] خراج قرار داد، با وضع اين قانون عادلانه، اراضي عراق روز بروز آبادتر ميشد و مردم با كمال ميل اين ماليات را ميپرداختند و تا يك سال قبل از فوت عمر، خراج عراق از صد ميليون درهم تجاوز كرد. [58].
پس از عمر، همچنان درآمد خراج، رقم فوقالعاده سرشاري بود كه به خزانهي كشور اسلامي سرازير ميشد، ولي حيف و ميل عثمان در مورد اين اموال بقدري بود كه چهار ميليون و سيصد و ده هزار دينار (4310000) و صد و بيست و شش ميليون و هفتصد و هفتاد هزار درهم (126770000) آنرا به خود و به چند نفر از خويشان و ياران جنايتكارش مانند طلحه و زبير و عبدالرحمن بن عوف اختصاص داد. [59].
در زمان خلافت علي (ع) سپس خلفاء ديگر از بنياميه و بنيعباس نيز، بزرگترين و مهمترين درآمد بيتالمال، از طريق خراج بود.
علي (ع) چنانكه در صفحات بعد ميخوانيد كمال عدالت را در حفظ و صرف بيتالمال رعايت ميكرد.
مصرف خراج
خراج پس از جمعآوري طبق تشخيص و دستور حاكم واقعي اسلام، در راه مصالح عمومي و امنيت و دفاع از مرزها و بالاخره آنچه كه موجب تقويت و رشد جامعه اسلامي از نظر اقتصاد و سياست و … ميشود صرف ميگردد.
اميرمومنان (ع) در فرازي از عهدنامهي مالك اشتر كه در مورد