الهیات در نهج‌البلاغه صفحه 184

آنها از قوانين و از حكام حتي يك نفر كدخداي ده و پاسبان كوچه بر اساس توحيد عبادت و آيه‌ي: «الا لله الذين الخالص» شود. به اميد آن روز و به انتظار آن عصر طلايي.

سومين معني عبادت: معني ديگر عبادت پيروي از ديگري است بدون اينكه او را واجب الاطاعه يا لازم الاحترام بشناسد مثل پيروي از شيطان و قبول اغواي او و پيروي از هواي نفس. و در معاني ديگر نيز استعمال شده است مثل: تمكين و خضوع اجباري و پيروي ضعيف از قوي و مسخر بودن تكويني اشيا در برابر خدا و علاوه در بعض موارد عبادت به ملاحظه تمام اين معاني و گاهي به ملاحظه بعض آنها اطلاق شده است.

دليل اختصاص عبادت به خدا

عبادت و پرستش يعني نهايت خضوع و تذلل در برابر كسي يا چيزي كه خضوع كننده او را به اعتقاد اينكه صاحب كل كمالات و تمام انعامات و نهايت احسان است سزاوار و مستحق نهايت خضوع و تسليم و تذلل بداند و فرمانبري و اطاعت بي‌قيد و شرط او را كه مالك اوست و صاحب اوست بر خود لازم شناسد فقط براي خداوند متعال سزاوار است كه كمالش فوق تمام كمالات و در هر كمالي اعظم و اكبر از او نيست و فقط ذات بي‌زوال حق است كه در پيشگاه كبرياي او عبادت و پرستش سزاوار است و تذلل و خضوع از جهت اعتقاد به ربوبيت و الوهيت نسبت به احدي جز او جايز نيست و اين گونه تذلل نسبت به هر كس و هر مقام انجام شود شرك و كفر است [283] و اين حقيقتي است كه بالبديهه ثابت است و محتاج به دليل