الهیات در نهج‌البلاغه صفحه 195

صفات كماليه بوده‌اند كه در حقيقت هم «الله» يعني ذات مستجمع صفات كمال از تفرد و وحدانيت و صفات ديگر را انكار مي‌كردند و هم به الهه متعدد معتقد بودند و اين شرك و انكار توحيد است.

آيه‌ي ديگر: «قل اني نهيت ان اعبد الذين تدعون من دون الله». [339].

از مثل اين آيه استفاده مي‌شود كه آنچه را غير از خدا مي‌خواندند، مي‌پرستيدند و آنچه نهي شده است پرستش غير خداست و به عبارت ديگر: چنين استفاده مي‌شود كه آنچه را به جاي خدا طبق عقايد فاسد خود مي‌خواندند پرستش مي‌كردند چنانكه از آيات بسيار ديگري نيز، مانند:

«و ما يتبع الذين يدعون من دون الله شركاء». [340].

«فما اغنت عنهم آلهتهم التي يدعون من دون الله من شي‌ء». [341].

«و لا تدع مع الله الها اخر لا اله الا هو». [342].

كاملا استفاده مي‌شود كه خواندن غير خدا فقط به عنوان اله و معبود و شريك خدا شرك است. و ممكن است مراد از اين آيات نه خصوص خواندن و ندا كردن اين اشيا باشد بلكه مقصود اين باشد كه: آنچه را غير خدا مي‌پرستيد، من پرستش نمي‌كنم و غرض نه خطاب و نداي آنهاست تا گفته شود هر خطاب يا ندا كردن مثلا اموات شرك است بلكه مراد بيان عقيده آنها و قول و راي آنها است هر چند بنابراين نوع عقيده، نداي آنها غير را اظهار شرك بوده است.