الهیات در نهج‌البلاغه صفحه 32

7- «لقد كفر الذين قالوا ان الله ثالث ثلثه و ما من اله الا اله واحد». [47].

اين آيه بر رد عقيده نصارا كه قائل به سه اقنوم و سه موثر مي‌باشند و بر اثبات يكتايي خدا دلالت دارد و اين بدون اينكه «اله» به معناي خدا باشد تمام نخواهد شد زيرا اگر «اله» به معناي معبود باشد با گفتار آنان كه «الله» را ثالث ثلاثه مي‌گويند مربوط نمي‌شود.

8- دهها آيه در قرآن مجيد است مثل: «لا اله الا هو» و «لا اله الا انا» و «لا اله الا الله» و «انما الهكم اله واحد» كه اگر «اله» را به معناي معبود بگيريم و اين آيات را به گفته‌ي فرقه‌ي وابسته‌ي وهابي رد شرك در الوهيت و اثبات توحيد الوهيت به معناي معبوديت بدانيم بايد در تمام اين آيات حداقل كلمه‌اي در تقدير بگيريم زيرا با وجود اين همه معبودهاي باطل نفي معبود غير خدا خلاف واقع است لذا بايد بعد از «لا اله» كلمه‌اي مثل حق و ثابت در تقدير بگيريم تا كلام صحيح باشد. و يا آنكه بگوييم ادعاي نفي شده است. در هر دو صورت خلاف ظاهر است كه در تمام اين آيات كلمه‌اي مقدر باشد يا مجازا دعايي قائل شويم در حالي كه به معنا و مفهوم عرفي و اصلي خودش بخصوص با قرائني هم كه در بعض همين آيات است، به اين گونه خلاف ظاهر گوييها محتاج نخواهيم بود و دلالت «لا اله» بر نفي حق و حقيقي و خارجي «اله» غير از «الله» محفوظ و معتبر خواهد ماند و معنا و مفهوم آن نيز شامل‌تر و گسترده‌تر خواهد بود.

تحقيق در كلمه الله

چنانكه اشاره شد «اله» اسم است از براي خدا يعني خالق و رب و مالك و مدبر و عالم و جامع جميع صفات كمال بدون اينكه تفرد يا تعدد در آن لحاظ شده باشد و اگر هم فرض شود كه در اصل وضع لغوي موضوع له آن واحد و خداي يگانه و يكتا بوده است بر اثر كثرت اطلاق آن بر غير خدا در عرف اهل لغت اين مفهوم،