الهیات در نهج‌البلاغه صفحه 357

مستضعفان قرار داد.

آري فكر جاهلي آن چنان و فكر اسلامي اين چنين است نهج‌البلاغه مي‌گويد: يكي از اسرار و فلسفه‌هاي اينكه بيشتر انبيا از مواد و مايه‌هاي قدرت ظاهري دستشان تهي بود و از اينكه جهات مادي موجب جلوه‌ي آنها در نفوس و توجه خلايق به آنها شود محروم شدند اين بود كه ايمان مردم به آنها (خصوص در آغاز بعثت) به طمع به دنيا و جاه و مقام دنيوي يا ترس و بيم مشوب نگردد و خلوص آنانكه بدون اين حسابها ايمان مي‌آورند و راه راست را انتخاب مي‌نمايند معلوم شود و شايستگان از ديگران مشخص گردند و ثواب و عقايد الهي بر اساس استحقاق و يا حداقل تفاوت بين مخلصين و غير مخلصين جريان يابد.

4- پنهان ماندن فوايد بعضي از اعمال و برنامه‌هايي كه شرع دستور داده است نيز براي اين است كه تعبد و تسليم در مردم قوت بگيرد و چنان شوند كه اين آيه كريمه دستور مي‌دهد:

«فلا و ربك لا يومنون حتي يحكموك فيما شجر بينهم ثم لا يجدوا في انفسهم حرجا مما قضيت و يسلموا تسليما». [666].

و چنان شوند كه خدا و رسول و جهاد در راه خدا را از پدر و مادر و فرزند و همسر و مال و خانه و تجارت دوستتر بدارند چنانكه از آيه كريمه: «قل ان كان آبائكم و ابنائكم و اخوانكم و ازواجكم [667] … » استفاده مي‌شود.

5- احكام شرع (مستحب، مكروه، واجب و حرام) بر اساس جلب و حفظ مصالح و دفع مفاسد است و هر چند ما به فلسفه و فوايد بسياري از احكام و تشريعات نرسيم اما اين اصل محفوظ است كه احكام بر اين اساس مي‌باشند و در شرح حكمي كه عدم فلسفه و فايده آن ثابت شود وجود ندارد و در قسمتي از اعمال عبادي و تفصيلات آنها اگر هم فرض شود كه بالذات مصلحت ندارند اما بالعرض و