الهیات در نهج‌البلاغه صفحه 71

يكي اين كه: اصل وجود «الله» و خالق جهان، اگر چه مورد انكار برخي قرار گرفته است ولي وقتي بشر به فطرت خود رجوع كند، در آن جاي اظهار شك و ترديد نمي‌بيند و آن را يكي از بديهياتي مي‌شناسد كه هر كس كه پاكي فطرتش محفوظ مانده باشد بر آن گواهي مي‌دهد، كه اين از مسائل دشوار و پيچيده و فكري و عميق الهيات نيست و اگر نبود كه شدت ظهور شي‌ء موجب خفا و قرب در آخرين درجه مانع رويت است شايد از الحاد اثري نبود. ولي شدت ظهور ذات الهي موجب خفاي آن شده است كه «الشي‌ء اذا جاوز حده انعكس ضده».

اي تو مخفي در ظهور خويشتن

وي رخت پنهان به نور خويشتن

حجاب روي تو هم روي تو است در همه حال

نهاني از همه عالم ز بس كه پيدائي

چندين هزار ذره سراسيمه مي‌روند

در آفتاب و غافل از آن كافتاب چيست

و چه خوب گفته است شاعر:

لقد ظهرت و لا تخفي علي احد

الا علي اكمه لا يعرف القمر

لكن بطنت بما اظهرت محتجبا

فكيف يعرف من بالعرف استترا

در دعاي عرفه است:

«متي غبت حتي تحتاج الي دليل يدل عليك و متي بعدت حتي تكون الا ثارهي التي توصل اليك عميت عين لا تراك و لا تزال عليها رقيبا و خسرت صفقه عبد لم تجعل له من حبك نصيبا»: [78].

«كي پنهان بودي تا نيازمند باشي به دليل و راهنمايي كه دلالت بر تو كند و كي دور بودي تا نشانه‌ها وسيله‌ي وصول و رسيدن به تو گردد. كور باد چشمي كه تو را نمي‌بيند و حال آنكه تو پيوسته بر او نگهباني و زيان كند سوداي بنده‌اي كه به او از دوستي خودت نصيبي ندادي». [79].