بررسی نظام تربیتی صحیفه سجادیه صفحه 151

زمینه می فرماید: «وَ لا تَبْتَلِیَنِّی بِالْکَسَلِ عَنْ عِبادتِکَ؛ و مرا به کاهلی و سستی در عبادتت گرفتار مکن».(1)

ه ) شکرگزاری

ه ) شکرگزاری

یکی دیگر از اهداف واسطه ای صحیفه سجادیه، «شکرگزاری» و به عبارت دیگر، شاکر بودن است. به فرموده امام سجاد علیه السلام، مقام شکرگزاری به درگاه الهی، مقامی بس والاست که کسی به حقیقت آن نمی رسد، مگر با ترک دنیا و پشت سر نهادن آن و چنین کسانی بسیار کمند.(2) ایشان می فرماید: «فَاَشکَرُ عِبادِکَ عاجِزٌ عَنْ شُکْرِکَ؛ پس سپاس گزارنده ترین بندگانت از سپاس تو ناتوان است».(3)

شناخت خداوند از این نظر که مُنعم واقعی انسان است و می تواند این نعمت ها را در دنیا و آخرت بیفزاید یا انسان را از همه نعمت ها محروم و به عذاب و رنج ابدی دچار سازد، حالت های خاص روانی و رفتاری در انسان پدید می آورد. شکر و سپاس، نخستین حالتی است که با توجه به منعم بودن خدا و شناخت او به عنوان ولیّ نعمت در انسان به وجود می آید. حالت شکرگزاری، میلی فطری است که هر انسان، این حال را نسبت به هر منعمی به دلیل احسان وی در خود احساس می کند. این حالت منشأ شکر و

1- دعای 20، بند 11.
2- خداوند متعال در این باره می فرماید: «وَ قَلیلٌ مِنْ عِبادِیَ الشَّکُورُ؛ برخی از بندگان من شکرگزارند». سبا: 13
3- دعای 37، بند 3.