- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- 1. طرح مسئله 4
- بخش اول: کلیات 4
- 2. تعریف مفاهیم 6
- 4. پرسش های پژوهش 11
- 3. هدف های کلی و جزئی پژوهش 11
- 5. روش پژوهش 12
- الف) شرح های صحیفه سجادیه 13
- 6. پیشینه پژوهش 13
- اشاره 13
- ب) کتاب ها 14
- ج) پایان نامه ها 16
- 7. ضرورت پژوهش 18
- اشاره 19
- 8. پیش نیازهای پژوهش 19
- اشاره 19
- الف) نگاهی به مقام والای امام زین العابدین علیه السلام 19
- یک _ نگاهی به دوران امام سجاد علیه السلام 22
- دو _ جنبه های گوناگون مبارزات امام سجاد علیه السلام 26
- ب) نگاهی به صحیفه سجادیه 29
- اشاره 29
- یک _ خاستگاه صحیفه سجادیه 31
- دو _ دلیل کامله نامیدن صحیفه سجادیه 33
- سه _ سند صحیفه سجادیه 35
- بخش دوم: مبانی تربیتی در صحیفه سجادیه 41
- اشاره 41
- 1. خوددوستی (حب ذات) 42
- 2. کمال جویی 45
- 3. خداجویی 49
- 4. میل به جاودانگی 53
- 5. خوف و رجا (ترس و امید) 54
- اشاره 54
- الف) خوف 56
- ب) رجاء 58
- 6. دوری از غفلت 61
- 7. دنیادوستی 65
- 8. اختیار 68
- اشاره 68
- مفهوم اختیار 69
- «اختیار» در صحیفه سجادیه 70
- بخش سوم: اصول تربیتی در صحیفه سجادیه 73
- اشاره 73
- 1. هدایت 74
- اشاره 74
- الف) هدایت بر مبنای خداجویی 75
- ب) هدایت بر مبنای جاودانه خواهی 76
- ج) هدایت بر مبنای خوددوستی 79
- 2. تذکر 81
- 3. زهد 84
- 4. التزام به عمل 87
- 5. تقوا 90
- 6. توکل 93
- 7. ایجاد انگیزه 95
- بخش چهارم: روش های تربیتی در صحیفه سجادیه 98
- اشاره 98
- مفهوم واژه «روش» 98
- رابطه روش های تربیتی با جنبه های شخصیت انسان 100
- اشاره 100
- الف) اعطای بینش 101
- اشاره 101
- یک _ بینش در مورد دنیا 101
- اشاره 101
- 1. روش های شناختی 101
- دو _ بینش در مورد حقیقت انسان 104
- سه _ بینش در مورد مرگ و معاد 107
- ب) ذکر خدا 110
- اشاره 113
- 2. روش های گرایشی 113
- الف) توبه 113
- ب) ناچیز شمردن خوبی ها و زیاد شمردن بدی ها 117
- ج) یادآوری نعمت ها 119
- الف) تکریم و احترام 122
- 3. روش های رفتاری 122
- اشاره 122
- احترام به فرزندان 122
- اشاره 122
- یک _ رفق و مدارا با پدر و مادر 125
- اشاره 125
- ب) رفق و مدارا 125
- دو _ رفق و مدارا با همسایگان و دوستان 127
- ج) نیکی کردن در مقابل بدی 128
- هدف در تعلیم و تربیت 131
- تعریف هدف 131
- بخش پنجم: اهداف تربیتی در صحیفه سجادیه 131
- اشاره 132
- دسته بندی هدف های تربیتی در صحیفه سجادیه 132
- ویژگی های هدف 132
- هدف غایی تربیتی در صحیفه سجادیه 134
- اهداف واسطه ای تربیت 137
- اشاره 138
- اهداف تربیتی در صحیفه سجادیه 138
- الف) معرفت به خدا 138
- اشاره 138
- 1. اهداف تربیتی در رابطه انسان با خدا 138
- ب) دست یابی به ایمان کامل 141
- ج) تقوا 144
- د) پرورش روح عبادت 146
- ه ) شکرگزاری 151
- اهداف گرایشی 157
- 2. اهداف تربیتی در رابطه انسان با خود 157
- اشاره 157
- اشاره 157
- اول _ پرورش حس خداجویی 158
- دوم _ پرورش حس فضیلت جویی 161
- اشاره 165
- اول _ هدایت میل به خوردن و آشامیدن 167
- دوم _ هدایت میل جنسی 173
- 3. اهداف تربیتی صحیفه در رابطه انسان با دیگران 175
- اشاره 175
- الف) اهداف تربیتی در روابط خانوادگی 176
- ب) اهداف تربیتی در روابط اجتماعی 182
- ج) اهداف تربیتی در روابط سیاسی 184
- د) اهداف تربیتی در روابط اقتصادی 187
- 1. نقش رسانه در ترویج معارف صحیفه سجادیه 190
- بخش ششم: همراه با برنامه سازان 190
- 2. پیشنهادهای برنامه ای 191
- اشاره 191
- ب) استفاده از ادعیه و مناجات صحیفه سجادیه در رسانه 191
- الف) تشکیل میزگردهای علمی و تخصصی 191
- د) تولید برنامه های آموزشی برای کودکان و نوجوانان 192
- ج) بازتاب دادن فرازهای تربیتی دعاهای امام سجاد علیه السلامدر رسانه 192
- اشاره 193
- ه ) الگوآفرینی 193
- یک _ الگوی فروتنی 194
- دو _ الگوی انفاق 196
- سه _ الگوی بندگی 197
- چهار _ الگوی بخشایش 199
- 3. محورهای قابل بررسی در صحیفه سجادیه 200
- 4. بررسی عملکرد رسانه 201
- 5. پرسش های مردمی 203
- 6. پرسش های کارشناسی 204
- کتاب نامه 207
دو _ الگوی انفاق
دو _ الگوی انفاق
از مفاهیم اخلاقی دیگر که در صحیفه سجادیه بر آن تأکید شده، «انفاق» است. امام سجاد علیه السلامدر این زمینه می فرماید:
«وَ اَصِبْ بی سَبیلَ الْهِدایَه لِلْبِرِّ فیما اُنْفِقُ مِنْهُ؛ و مرا به نیکویی آنچه از آن دارایی می کنم، به راه رستگاری برسان».(1)
«و وَجِّهْ فی اَبْوابِ الْبِرِّ اِنفاقِی؛ و انفاق و خرج کردنم را در راه های خیر و نیکی قرار ده».(2) با تأمل در فضایل اخلاقی امام سجاد علیه السلام، ویژگی «انفاق» آن حضرت نمایان می شود. برای نمونه، نقل شده است که شبانه و به طور ناشناس، انبان آرد و نان و گندم به دوش می گرفت و به خانه فقیران مدینه می برد. معاش عده ای از مستمندان مدینه این گونه تأمین می شد، ولی نمی دانستند زندگی آنها از کجا تأمین می شود؛ زیرا در شب تاریک، فرد ناشناسی غذای آنها را می رساند. هنگامی که امام از دنیا رفت، فقیران مدینه هر چه در انتظار آن شخص ناشناس نشستند، نیامد. ازاین رو، دانستند که او امام سجاد علیه السلامبوده است.
زهری (یکی از سرشناسان آن عصر) می گوید: در یک شب تاریک و سرد و بارانی، امام سجاد علیه السلامرا دیدم که انبانی بر پشت گرفته است و حرکت می کند. گفتم: ای پسر رسول خدا! این باری که به دوش گرفته ای، چیست؟ فرمود: می خواهم به سفر روم. این بار، توشه سفر من است که به
1- دعای 20.
2- دعای 30.