- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- بخش اول: کلیات 4
- 1. طرح مسئله 4
- 2. تعریف مفاهیم 6
- 4. پرسش های پژوهش 11
- 3. هدف های کلی و جزئی پژوهش 11
- 5. روش پژوهش 12
- 6. پیشینه پژوهش 13
- الف) شرح های صحیفه سجادیه 13
- اشاره 13
- ب) کتاب ها 14
- ج) پایان نامه ها 16
- 7. ضرورت پژوهش 18
- 8. پیش نیازهای پژوهش 19
- اشاره 19
- اشاره 19
- الف) نگاهی به مقام والای امام زین العابدین علیه السلام 19
- یک _ نگاهی به دوران امام سجاد علیه السلام 22
- دو _ جنبه های گوناگون مبارزات امام سجاد علیه السلام 26
- اشاره 29
- ب) نگاهی به صحیفه سجادیه 29
- یک _ خاستگاه صحیفه سجادیه 31
- دو _ دلیل کامله نامیدن صحیفه سجادیه 33
- سه _ سند صحیفه سجادیه 35
- بخش دوم: مبانی تربیتی در صحیفه سجادیه 41
- اشاره 41
- 1. خوددوستی (حب ذات) 42
- 2. کمال جویی 45
- 3. خداجویی 49
- 4. میل به جاودانگی 53
- 5. خوف و رجا (ترس و امید) 54
- اشاره 54
- الف) خوف 56
- ب) رجاء 58
- 6. دوری از غفلت 61
- 7. دنیادوستی 65
- 8. اختیار 68
- اشاره 68
- مفهوم اختیار 69
- «اختیار» در صحیفه سجادیه 70
- بخش سوم: اصول تربیتی در صحیفه سجادیه 73
- اشاره 73
- 1. هدایت 74
- اشاره 74
- الف) هدایت بر مبنای خداجویی 75
- ب) هدایت بر مبنای جاودانه خواهی 76
- ج) هدایت بر مبنای خوددوستی 79
- 2. تذکر 81
- 3. زهد 84
- 4. التزام به عمل 87
- 5. تقوا 90
- 6. توکل 93
- 7. ایجاد انگیزه 95
- بخش چهارم: روش های تربیتی در صحیفه سجادیه 98
- اشاره 98
- مفهوم واژه «روش» 98
- رابطه روش های تربیتی با جنبه های شخصیت انسان 100
- اشاره 100
- اشاره 101
- 1. روش های شناختی 101
- اشاره 101
- الف) اعطای بینش 101
- یک _ بینش در مورد دنیا 101
- دو _ بینش در مورد حقیقت انسان 104
- سه _ بینش در مورد مرگ و معاد 107
- ب) ذکر خدا 110
- 2. روش های گرایشی 113
- الف) توبه 113
- اشاره 113
- ب) ناچیز شمردن خوبی ها و زیاد شمردن بدی ها 117
- ج) یادآوری نعمت ها 119
- احترام به فرزندان 122
- الف) تکریم و احترام 122
- 3. روش های رفتاری 122
- اشاره 122
- اشاره 122
- یک _ رفق و مدارا با پدر و مادر 125
- اشاره 125
- ب) رفق و مدارا 125
- دو _ رفق و مدارا با همسایگان و دوستان 127
- ج) نیکی کردن در مقابل بدی 128
- تعریف هدف 131
- هدف در تعلیم و تربیت 131
- بخش پنجم: اهداف تربیتی در صحیفه سجادیه 131
- اشاره 132
- دسته بندی هدف های تربیتی در صحیفه سجادیه 132
- ویژگی های هدف 132
- هدف غایی تربیتی در صحیفه سجادیه 134
- اهداف واسطه ای تربیت 137
- اهداف تربیتی در صحیفه سجادیه 138
- اشاره 138
- 1. اهداف تربیتی در رابطه انسان با خدا 138
- اشاره 138
- الف) معرفت به خدا 138
- ب) دست یابی به ایمان کامل 141
- ج) تقوا 144
- د) پرورش روح عبادت 146
- ه ) شکرگزاری 151
- اهداف گرایشی 157
- 2. اهداف تربیتی در رابطه انسان با خود 157
- اشاره 157
- اشاره 157
- اول _ پرورش حس خداجویی 158
- دوم _ پرورش حس فضیلت جویی 161
- اشاره 165
- اول _ هدایت میل به خوردن و آشامیدن 167
- دوم _ هدایت میل جنسی 173
- اشاره 175
- 3. اهداف تربیتی صحیفه در رابطه انسان با دیگران 175
- الف) اهداف تربیتی در روابط خانوادگی 176
- ب) اهداف تربیتی در روابط اجتماعی 182
- ج) اهداف تربیتی در روابط سیاسی 184
- د) اهداف تربیتی در روابط اقتصادی 187
- 1. نقش رسانه در ترویج معارف صحیفه سجادیه 190
- بخش ششم: همراه با برنامه سازان 190
- اشاره 191
- 2. پیشنهادهای برنامه ای 191
- الف) تشکیل میزگردهای علمی و تخصصی 191
- ب) استفاده از ادعیه و مناجات صحیفه سجادیه در رسانه 191
- د) تولید برنامه های آموزشی برای کودکان و نوجوانان 192
- ج) بازتاب دادن فرازهای تربیتی دعاهای امام سجاد علیه السلامدر رسانه 192
- اشاره 193
- ه ) الگوآفرینی 193
- یک _ الگوی فروتنی 194
- دو _ الگوی انفاق 196
- سه _ الگوی بندگی 197
- چهار _ الگوی بخشایش 199
- 3. محورهای قابل بررسی در صحیفه سجادیه 200
- 4. بررسی عملکرد رسانه 201
- 5. پرسش های مردمی 203
- 6. پرسش های کارشناسی 204
- کتاب نامه 207
وجود بسترهای آماده برای پیدایش بدعت ها و انحراف ها را در نظر بگیریم، عمق فاجعه بیشتر روشن می شود. این اوضاع، امام را بر آن داشت تا با درک عمیق درد جامعه، با توسل به سلاح موعظه و دعا، مردم را بیدار کند. در اینجا به نمونه ای از متروک ماندن آموزه های اسلام و ناآگاهی مردم از وظایف واحکام اسلامی و پیدایش انحراف ها اشاره می کنیم.
به گفته بعضی تاریخ نگاران، بنی هاشم در زمان امام سجاد علیه السلامنمی دانستند چگونه نماز بخوانند و چگونه حج به جا آورند.(1) وقتی فریضه ای مانند نماز که از ارکان اسلام است و هر مسلمانی باید در شبانه روز پنج نوبت آن را به جا آورد، در میان بنی هاشم که می بایست در علم به احکام، از همه آگاه تر باشند، چنین وضعی داشته باشد، می توان حدس زد که میزان آگاهی دینی توده مردم در دیگر شهرها و مناطق و شناخت آنان از دیگر احکام اسلامی چگونه بوده است.
انس بن مالک، صحابی مشهور می گفت: «چیزی از آنچه در زمان رسول خدا جاری بوده، یادم نمانده است. گفتند: پس نماز چیست؟ گفت: پس آنچه بر سر نماز آوردید، چه بود؟»(2)
دو _ جنبه های گوناگون مبارزات امام سجاد علیه السلام
دو _ جنبه های گوناگون مبارزات امام سجاد علیه السلام
1- جعفر مرتضی الحسینی العاملی، «الامام السجاد باعث الاسلام من جدید»، از دراسات و بحوث فی التاریخ و الاسلام مجموعه مقالات، 1400 ه . ق، ج 1، ص 56.
2- همان.