بررسی نظام تربیتی صحیفه سجادیه صفحه 56

الف) خوف

الف) خوف

واژه خوف(1) در لغت به معنای ترس و واهمه آمده است.(2) بر اساس همین تعریف لغوی و با توجه به اصطلاح دینی آن، در بینش توحیدی اسلام، خوف حالتی برآمده از شناخت خداست؛ به این لحاظ که خداوند قادر است نعمت های دنیوی را در آینده از ما سلب کند و از نعمت های اخروی محروممان سازد.(3)

حضرت امام سجاد علیه السلام در دعاهای فراوانی به این حقیقت اشاره کرده است که تمام نعمت های ما از آن خداست و اگر خدا آنها را نمی داد، ما آن نعمت ها را نداشتیم. از جمله شناخت های فطری انسان که در صحیفه سجادیه به آن اشاره شده، معرف این حقیقت است که خداوند می تواند همه نعمت هایی را که در این دنیا به ما داده است _ مانند: عمر، سلامتی، دوستان، آشنایان، اولاد، اموال و... _ از ما بازستاند. باید این موضوع را دریافت که خداوند می تواند انسان را به دوری از بهشت و نعمت هایش و از همه بدتر به دوری از خود و رحمتش دچار سازد.(4)

1- خوف در لغت به معنای فزع است. ابن منظور، لسان العرب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1416 ه . ق، چ 4، ج 4، ص 248، ماده «خوف». در معنایی دیگر، «الخوف، حاله تأثر و اضطراب یتوقع ضرر مستقبل او مواجه یذهب بالامن؛ حالت ناراحتی و نگران کننده ای است که در آن انتظار ضرری می رود که در حال حاضر یا آینده موجب زوال امنیت و آسایش است». حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1360، ج 3، ص 145، ماده «خوف».
2- علی اکبر دهخدا، لغت نامه دهخدا، دانشگاه تهران [بی تا]، ج 11، ص 590، ماده «بیم» و «خوف».
3- اخلاق در قرآن، ج 1، ص 385.
4- همان، ص 385.