حدیث بندگی صفحه 295

از امر باری تعالی بود وقتی امام علیه السلام عرض می کند عبدنی یعنی خدایا روح تواضع واقعی و کامل را در پیشگاهت به من عطا کن.

کسانی که علاقمند هستند بنده باشند و نهایت تواضع و خضوع را در برابر خدای خویش داشته باشند باید او را اطاعت کنند و دست از نافرمانیش بردارند.

امام صادق علیه السلام می فرمود:

مَن اَرادَ عِزاً بِلا عَشیِرَه وَ غِنیً بِلا مالٍ وَ هَیبَه بِلا سُلطانٍ فَلیَنتَقِل عَن ذُلِّ مَعصِیَه اللهِ اِلی عِزًّ طاعَتِهِ (1)

کسی که می خواهد بدون داشتن عشیره و فامیل در جامعه عزیز باشد آن کس که می خواهد بدون داشتن ثروت و مال غنی و بی نیاز باشد آنکه می خواهد بدون دارا بودن سلطه و قدرت واجد هیبت و ابهت باشد باید از محیط ذلت گناه به فضای نورانی اطاعت از خداوند منتقل گردد.

مرحله بعد تواضع در برابر غیر خداست این نیز باعث عزت و رفعت انسان می گردد چنانکه رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمود:

التَّواضُعُ لا یَزِیدُ العَبدَ اِلّا رِفعَه فَتَواضَعُوا یَرحَمکُمُ اللهُ (2)

تواضع مقام متواضع را در جامعه بالا می برد تواضع کنید تا رحمت خداوند بزرگ شامل حالتان گردد.

در یکی از عبارات امام سجاد علیه السلام این بود که وَ اعصِمنِی مِنَ الفَخرِ خدایا از فخر کردن و به خود بالیدن نگاهم دار.

شخص متواضع اهل فخر فروشی و به خود بالیدن نیست بعضی به خانواده و گذشتگان خود می بالند و گرفتار خود برتربینی می شوند بعضی به ثروت و مال خویش و بعضی به پست و مقام خود برتربینی در هر شکلی مذموم و خلاف تواضع است.