حدیث بندگی صفحه 407

خودشناسی

اللَّهُمَّ خُذْ لِنَفْسِکَ مِنْ نَفْسِی مَا یُخَلِّصُهَا، وَ أَبْقِ لِنَفْسِی مِنْ نَفْسِی مَا یُصْلِحُهَا، فَإِنَّ نَفْسِی هَالِکَهٌ أَوْ تَعْصِمَهَا(1)

خدایا از نفس من برای خود بگیر آنچه را که موجب نجات و خلاصی او گردد و به جای گذر برای خودم از نفسم زیرا که نفس من هلاک شونده است مگر آنکه تو نگاهش داری

کلید معرفت خدای بزرگ و معرفت به هستی معرفت نقش و خودشناسی است تا زمانی که انسان خود را پیدا نکند همچنان در جهل و بی خبری خواهد ماند.

خودشناسی باید حاجت بزرگ بنده از خدای متعال باشد و بگوید بارالها به من توفیق شناخت خودم را بده تا به اندازه ظرف وجودم به شناخت تو برسم.

چنانکه در حدیث معروف آمده مَن عَرَفَ نَفسَهُ فَقَد عَرَفَ رَبَّهُ (2)

مولایمان علی علیه السلام راه خداشناسی را خود شناسی معرفی می فرماید

آنچه مطلوب جهان بد در میان***هم تو داری باز جواز خود نشان

من عرف زان گفت شاه اولیا***عارف خود شو که بشناسی خدا

برای رهایی از ناخالصی ها و هر چه دنائت و پستی است باید نخست خود را بشناسیم چون امیرمومنان علی علیه السلام فرمود:

مَن عَرَفَ نَفسَهُ تَجَرَّدَ (3)

هر کس خود را بشناسد مجرد و خالص گردد.

یکی از راه های خودشناسی فهم این حقیقت است که وجه امتیاز ما با سایر موجودات چیست که خداوند پس از بیان سیر تکامل خلقت ما فرمود:

فَتَبَارَکَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِینَ (4)

بزرگ است خدایی یکتا که بهترین آفریدگان است.

1- دعای بیستم صحیفه
2- غررالحکم
3- غررالحکم
4- مومنون 14