حدیث بندگی صفحه 638

منظور امام سجاد علیه السلام از عبادت مطلق چیزهای ارزشمند است مثل علم و عبادت نماز و روزه و حج و خمس و زکات و جهاد و غیره و خدمات اجتماعی از هر کدامش که باشد با عجب فاسد خواهد شد.

عبادت آلوده به عجب روح ندارد و پوسته ای بیش نیست امام صادق علیه السلام فرمود:

مَنْ أُعْجِبَ بِنَفْسِهِ وَ فِعْلِهِ فَقَدْ ضَلَّ عَنْ مَنْهَجِ الرُّشْدِ وَ ادْعِی مَا لَیْسَ لَهُ (1)

هر کسی نسبت به خود و عمل خویش گرفتار عجب شود از راه رشد و تعالی گمراه شده و چیزی را ادعا می کند که لایق آن نیست.

تعبیر حضرت مسیح علیه السلام این است:

کم مِنْ سِرَاجٍ أَطْفَأَتْهُ الرِّیحُ وَ کم مِنْ عَابِدٍ أَفْسَدَهُ الْعُجْبُ (2)

بسا چراغی که باد آن را خاموش کرد و بسا عابدی که عجب تباهش ساخت.

و رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمود:

فَإِنَّهُ لَیْسَ عَبْدٌ یَتَعَجَّبُ بِالْحَسَنَاتِ إِلَّا هلک (3)

هیچ بنده ای نیست که از کارهای خویش دچار غرور و خودپسندی شود مگر این که هلاک گردد.

درمان عجب به آن است که همه نعمت ها و توفیق ها را از خدا بدانیم و همیشه احساس ذلت و کم کاری در پیشگاه پروردگار کنیم.

وقتی امام باقر علیه السلام می فرماید:

سُدَّ سَبِیلَ الْعُجْبِ بمعرفه النَّفْسِ(4)

راه عجب را با شناخت و آگاهی به نفس مسدود کن.

1- سفینه البحار ج2ص161
2- بحار ج72ص322
3- عده الداعی ص 222
4- تحف العقول ص285