حدیث بندگی صفحه 721

همان بزرگوار در نامه معروف و منشور بین المللی خویش به مالک اشتر نوشت زنهار از شتابزدگی در کارها پیش از فرا رسیدن زمان آنها یا کندی کردن در کارها به هنگام رسیدن زمان آنها یا لجاجت در آنها هرگاه مبهم و ناشناخته باشند و یا سستی کردن در آنها هرگاه روشن و آشکار باشند بنابراین هر چیزی را در جایگاه خویش بگذار. (1)

اماره صیغه مبالغه است نفس اماره یعنی یکی از حالات بسیار حساس و خطرناک نفس که حالت کثیرالامری پیدا می کند یعنی با سماجت و لجاجت امر به بدی و کارهای زشت می نماید.

اگر این حالت در انسان مهار نشود هیچ کس از آسیب آن در امان نخواهد بود و همگی باید از شر آن به خداوند تبارک و تعالی پناه ببریم و برای پیروزی بر آن از حضرت باری تعالی کمک بگیریم. همان طور که یوسف صدیقه علیه السلام با همه صداقت و سلامت نفس خویش به خدا پناه برد.

وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِی إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَهٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی(2)

من نفس خویش را مبرا نمی کنم که ضمیر انسانی پیوسته به گناه فرمان می دهد مگر آن را که پروردگارم رحم کند.

مولایمان علی علیه السلام در همان ابتدای نامه خود به مالک اشتر که بدان اشاره کردیم می فرماید:

فَإِنَّهُ جَلَّ اِسْمُهُ قَدْ تَکَفَّلَ بِنَصْرِ مَنْ نَصَرَهُ وَ إِعْزَازِ مَنْ أَعَزَّهُ وَ أَمَرَهُ أَنْ یَکْسِرَ نَفْسَهُ مِنَ اَلشَّهَوَاتِ وَ یَزَعَهَا عِنْدَ اَلْجَمَحَاتِ فَإِنَّ اَلنَّفْسَ أَمَّارَهٌ بِالسُّوءِ إِلاَّ مَا رَحِمَ اَللَّهُ

به تحقیق خداوند که نامش بزرگ است پذیرفته که یاوران خود را یاری کند و عزت دهندگان و دینش را عزیز بدارد. و به او فرمان می دهد که در برابر خواسته های شهوات نفس را سر