نگاهی به حدیث سد الابواب صفحه 32

این حدیث بیان گر این است که ابوبکر، جانشین پیامبر صلی اللّه علیه وآله است; چرا که پیامبر با سخن: «هر دریچه ای را که به مسجد باز می شود ببندید» طمع مردم را از خلافت پس از خود، قطع کرده است.

برخی از عالمان اهل سنّت این ادّعا را تقویت کرده و گفته اند: خانه ابوبکر در «سُنح»، از منطقه عوالی مدینه بوده ـ چنان چه به زودی در بخش بعدی این موضوع بیان خواهد شد ـ از این رو خانه او دریچه ای در مسجد نداشت.

ابن حجر در ادامه می افزاید: این استناد ضعیف است; زیرا اگر ابوبکر خانه ای در منطقه «سنح» داشته باشد، مستلزم این نیست که خانه ای در کنار مسجد نداشته باشد. از طرفی خانه او که در «سنح» بوده خانه دامادهای انصاری او بوده و طبق اتفاق نظر همه تاریخ نگاران، ابوبکر در آن موقع همسر دیگری به نام اسماء بنت عمیس و امّ رومان ـ با فرض زنده ماندن او در آن زمان ـ داشته است.

ابن حجر می گوید: محبّ طبری نیز در پی سخن ابن حبّان می نویسد: عمر بن شبّه در کتاب تاریخ المدینة المنوره می نویسد: خانه ابوبکر که به او اجازه داده شد دریچه ای از آن به مسجد باز بماند، مجاور مسجد بود. آن خانه همواره در دست ابوبکر بود. وی پس از نیاز به پول خانه، آن را فروخت تا پولش را صرف برخی از افرادی که نزد او می آمدند، بنماید.2

عینی نیز در کتاب نماز به نقل این حدیث پرداخته و در ذیل آن می نویسد: نتایجی که از این حدیث به دست می آید از این قرار است:

1 . خطّابی در این مورد می گوید: این که پیامبر صلی اللّه علیه وآله دستور داد که ـ غیر از در ورودی مسجد و جز در خانه ابوبکر ـ همه درها بسته شود نشان گر ویژگی ابوبکر و احترام اوست; چرا که آن دو از هم جدا نمی شدند.

2 . این حدیث بیان گر این است که پیامبر صلی اللّه علیه وآله ابوبکر را به موضوعی اختصاص داد که هیچ فرد دیگری در آن شریک نیست. بنابراین سزاوارترین موضوعی که می توان آن را بدان تأویل کرد، امر خلافت است. البته پیامبر صلی اللّه علیه وآله با دستور دادن به ابوبکر درباره امامت در نماز ـ که به طور کلی مسجد برای همان نماز بنا شده است ـ مردم را بیشتر به امر خلافت راهنمایی کرد.

خطّابی در این مورد می گوید: گمان ندارم که اثبات قیاس قوی تر از اجماع و اتفاق نظر صحابه بر جانشینی ابوبکر باشد; چرا که صحابه در مسأله جانشینی ابوبکر به بزرگ ترین امر دینی ـ یعنی نماز ـ استدلال کردند و بقیه مسائل را بر آن قیاس نمودند. و پیامبر صلی اللّه علیه وآله همواره از در خانه اش (دری که به مسجد باز می شد) برای نماز خارج می شد. پس بستن همه درها جز درِ خانه ابوبکر بیان گر این است که ابوبکر از آن در برای نماز خارج شود. گویی پیامبر صلی اللّه علیه وآله به بستن تمام درها جز در خانه ابوبکر امر کرده است تا فردی که جانشین پیامبر خواهد شد نیز این کار را به این صورت انجام دهد.3

عینی در بخش مناقب، سخن خطّابی، ابن بطّال و ابن حبّان را ـ که ابن حجر نیز آن را ذکر کرده ـ می آورد و می افزاید: انس می گوید: روزی رسول خدا صلی اللّه علیه وآله وارد باغی شد، فردی آمد و در زد.

پیامبر صلی اللّه علیه وآله فرمود: ای انس! در را باز کن و او را به بهشت و خلافت بعد از من بشارت بده.