ایمان و کفر، ج 1، ص: 3 صفحه 522

40 کمال انسان و جوانمردی او

1- امیر المؤمنین علیه السّلام فرمود: کمال مرد در شش چیز است به دو چیز کوچک و دو چیز بزرگ و دو چیز هم به قیافه ظاهری او ارتباط دارد، اما آن دو کوچک قلب و زبان او می باشند که اگر جنگ کند با دل می جنگد و اگر سخن بگوید با زبان حرف می زند، دو بزرگ هم عبارتند از عقل و همت او و آن دو که مربوط به قیافه و ظاهر او هستند عبارتند از مال و جمال.

2- علی علیه السّلام فرمودند: ارزش مرد به اندازه ارزش همت او می باشد و صداقت او به اندازه مردانگی او هست و شجاعتش به قدر همت و عقلش به اندازه غیرت او می باشد.

3-

در یک حدیث مرفوع از امام صادق علیه السّلام روایت شده: راوی گفت: ما در نزد آن حضرت از فتوت و جوانمردی سخن می گفتیم، امام علیه السّلام فرمود: آیا شما گمان می کنید که فتوت به فسق و فجور می باشد.

جوانمردی طعامی است گسترده، و کرمی است برای همه و انسانی است معروف که نیکی او به همه می رسد و آزارش از همه دور می باشد، اما آن فتوت و جوانمردی که شما تصور کرده اید او راه زنی و فسق است.

بعد از این امام صادق سلام اللَّه علیه فرمود: می دانید مردانگی چیست عرض کردیم نمی دانیم، فرمود: مروت و مردانگی آن است که آدمی سفره غذایش را در کنار در منزلش پهن کند.

41 منجیات و مهلکات

1- سعد بن طریف گوید: امام باقر علیه السّلام فرمود: سه چیز درجات را بالا می برند و سه چیز موجب کفاره گناهان می شوند، و سه چیز آدمی را هلاک می کنند و سه چیز هم موجب نجات و رستگاری انسان می شوند.

اما اعمالی که موجب ارتقاء آدمی می گردند عبارتند از سلام کردن آشکار و خورانیدن غذا و نماز خواندن در شب هنگامی که همه به خواب رفته باشند، و اعمالی که موجب آمرزش گناهان می شوند عبارتند از وضوء گرفتن در هوای سرد و رفتن به نماز در شب و روز و شرکت در اجتماعات.

اما آن سه گناه که آدمیان را به هلاکت می رسانند عبارتند از بخل، هوای نفس که آدمی را به دنبال خود بکشند و خودبینی، اما اعمالی که انسانی را نجات می دهند ترس از خدا در نهان و آشکار و میانه روی در هنگام فقر و توانگری و سخن عادلانه در خوشنودی و غضب.

2- انس بن مالک گوید:

رسول اکرم صلی اللَّه علیه و اله فرمود: سه خصلت آدمی را نجات می دهد و سه خصلت هلاک می کند، آنهائی که نجات می دهند عبارتند از ترس خدا در نهان و آشکار و میانه روی در فقر و توانگری و عدالت در هنگام غضب و خوشنودی.

آن سه خصلت که موجب هلاکت می گردند بخل و هوی نفس که آدمی را دنبال خود بکشند و خودخواهی و خودپسندی، در یک روایت دیگر آمده که بخل موجب سوء ظن بخداوند می گردد.

3- انس بن محمد از امام صادق علیه السّلام و او از پدرانش روایت می کند که علی علیه السّلام فرمود: رسول خدا صلی اللَّه علیه و اله در وصیتی به علی فرمودند: سه عمل موجبات بالا رفتن مقام می شوند و سه عمل هلاک می کنند و سه عمل موجب نجات انسان